Acta Sci. Pol. Formatio Circumiectus 16 (4) 2017, 13–XX WYTRZYMAŁOŚĆ NA ŚCINANIE I NOŚNOŚĆ KRUSZYWA Z ŻUŻLI PALENISKOWYCH W ZALEŻNOŚCI OD WARUNKÓW WODNYCH Eugeniusz Zawisza, Andrzej Gruchot Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Streszczenie. Przedmiotem artykułu jest kruszywo z żużli paleniskowych MARDOBET o uziarnieniu 0–20 mm, produkowane przez Zakład Odzysku Surowców Madrohut Sp. z o.o. Celem badań było określenie wytrzymałości na ścinanie i wskaźnika nośności kruszywa w zależności od warunków wodnych, ponadto oznaczono pęcznienie liniowe przy różnym obciążeniu próbki. Badania wytrzymałości na ścinanie przeprowadzono w aparacie bezpośredniego ścinania, w skrzynce o przekroju 10 × 10 i 12 × 12 cm, z ramkami pośrednimi tworzącymi strefę ścinania o grubości 1,0 cm. Próbki formowano przy wilgot- ności optymalnej i wskaźniku zgęszczenia I S = 0,97, a następnie ścinano bezpośrednio po uformowaniu oraz po 3-dobowym nasączaniu wodą. Wskaźnik nośności i pęcznienie linio- we oznaczano w cylindrze o objętości 2,2 dm 3 . Wartości kąta tarcia wewnętrznego i spój- ności oraz wskaźnika nośności przy wilgotności optymalnej były stosunkowo wysokie. Nawodnienie spowodowało znaczne zmniejszenie spójności i wskaźnika nośności, przy czym były one nadal stosunkowo duże. Pęcznienie kruszywa było mniejsze od dopusz- czalnego. Na podstawie uzyskanych wyników dokonano oceny możliwości wykorzystania badanego kruszywa do budowy nasypów drogowych. Słowa kluczowe: odpady poenergetyczne, kruszywa, charakterystyka geotechniczna, para- metry wytrzymałościowe, nośność WSTĘP Produkcja energii elektrycznej i cieplnej w Polsce oparta jest głównie na termicznym przekształceniu węgla kamiennego lub brunatnego. Prowadzone w elektrowniach i elek- trociepłowniach procesy spalania węgla powodują powstawanie dużych ilości odpadów poenergetycznych, między innymi popiołów lotnych, żużli, mieszanin popiołowo-żużlo- wych [Kucowski i in. 1994]. Odpady te w wyniku zastosowania odpowiednich techno- ISSN 1644-0765 DOI: http://dx.doi.org/10.15576/ASP.FC/2017.16.4.13 www.formatiocircumiectus.actapol.net/pl/ Adres do korespondencji – Corresponding Authors: dr hab. inż. Eugeniusz Zawisza, prof. UR, dr hab. inż. Andrzej Gruchot, Katedra Inżynierii Wodnej i Geotechniki, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, al. Mickiewicza 24-28, 30-059 Kraków; e-mail: kiwig@urk.edu.pl, rmgrucho@cyf-kr.edu.pl. © Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Kraków 2017