BÁO CÁO KHOA HỌC VỀ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢNG DẠY SINH HỌC Ở VIỆT NAM - HỘI NGHỊ KHOA HỌC QUỐC GIA LẦN THỨ 4 DOI: 10.15625/vap.2020.00032 HIỆN TRẠNG PHÂN BỐ VÀ TÍCH LŨY RÁC THẢI KHÓ PHÂN HỦY TRONG HỆ SINH THÁI RỪNG NGẬP MẶN VEN BIỂN HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Phạm Hồng Tính 1,* , Trần Ngọc Yến 1 , Nguyễn Thị Hồng Hạnh 1 , Mai Sỹ Tuấn 2 Tóm tắt: Rừng ngập mặn (RNM) là hệ sinh thái chuyển tiếp giữa môi trường biển và môi trường nước ngọt, với nhiều dịch vụ hệ sinh thái có giá trị. Tuy nhiên, hiện nay ô nhiễm môi trường, trong đó có rác thải khó phân hủy đang đe dọa sự sinh trưởng, phát triển và đa dạng sinh học của RNM. Nghiên cứu này được thực hiện tại RNM huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng nhằm bước đầu đánh giá sự phân bố và tích lũy rác thải khó phân hủy trong RNM. Kết quả nghiên cứu cho thấy, mật độ rác thải khó phân hủy tích lũy trong RNM khoảng 12,3-16,3 kg/100 m 2 , tốc độ tích lũy rác 0,55-0,73 kg/100m 2 /tháng. Trong đó, các đồ đựng thực phẩm chiếm tỷ lệ cao nhất với 0,29-47,7%, các đồ dùng đánh bắt thủy sản chiếm 22,5-38,3 %, các đồ dùng gia đình chiếm 4,1-5,5%, còn lại là các loại rác thải khó phân hủy khác. Kết quả nghiên cứu đã bước đầu khẳng định RNM có vai trò giữ lại và lưu giữ rác thải khó phân hủy và ngăn chúng di chuyển ra xa môi trường biển. Rác thải khó phân hủy tích lũy nhiều trong RNM tại khu vực nghiên cứu cũng cho thấy, rất cần thiết phải giảm sử dụng và thải các sản phẩm làm từ vật liệu khó phân hủy, đồng thời cần phải có các giải pháp quản lý hiệu quả rác thải khó phân hủy tại khu vực ven biển. Từ khóa: Rác thải khó phân hủy, rừng ngập mặn, Tiên Lãng. 1. MỞ ĐẦU Rừng ngập mặn (RNM) là hệ sinh thái chuyển tiếp giữa môi trường biển và môi trường nước ngọt, có vai trò to lớn về kinh tế - xã hội và sinh thái - môi trường. Hệ sinh thái RNM cho nng suất sinh học cao, là nơi cung cấp nguồn vật liệu hữu cơ cho hệ động vật, đảm bảo duy trì ổn định sự đa dạng sinh học của vùng biển và ven biển, góp phần đảm bảo thực hiện đầy đủ các dịch vụ hệ sinh thái vốn có của chúng. Tuy nhiên, chất lượng RNM, sự sinh trưởng và phát triển của cây ngập mặn đang bị suy thoái do nhiều nguyên nhân như tác động của con người, tự nhiên, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm rác thải khó phân hủy. Trong những nm gần đây, với sự gia tng dân số, phát triển kinh tế - xã hội, điều kiện sống của người dân ngày một nâng lên, dẫn tới việc gia tng nhanh chóng của rác thải khó phân hủy. Khối lượng rác thải khó phân hủy phát sinh ngày càng nhiều, trong khi công tác quản lý, xử lý rác thải gặp nhiều khó khn, chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Jambeck et al. (2015) cho rằng có khoảng 2,5 tỷ tấn rác thải khó phân hủy sinh hoạt 1 Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội 2 Trường Đại học Sư phạm Hà Nội * Email: phtinh@hunre.edu.vn