11 Sayı 24, Aralık 2017 1. Giriş ve Çalışmanın Amacı Kentler insanlara sağladıkları altyapı olanaklarından daha fazlası olarak farklı geçmişleri ve istekleri olan insanların bir arada yaşadığı ortamlardır. Bu sebeple kentler sakinlerine yeterli nitelikte ve kalitede kamusal mekanlar ile bu mekan- lar içerisinde sosyalleşebilmeye olanak sağlayan kamusal bir düzen sunmalıdır. Kentsel alanların dörtte üçü oranında alan kaplayan konut ve yerleşme alanları, çevrelerindeki açık mekanlar, kamusal işlevler ve peyzaj alanları ile kentsel çevrenin kalitesini ve kentin sosyal, ekonomik ve ekolojik değerlerini önemli ölçüde etkilemektedir. Günümüz koşulla- rında konutlar, bireylere barınma olanağı sağlamanın ötesinde, gerek iç gerekse dış mekanda sundukları yaşamsal kalite stan- dartlarıyla toplumsal yapının oluşmasında önemli etkilere sahiptir. Zira konut çevresi açık mekanlar, ailelerin sosyal yaşamlarını geçirdikleri, çevrelerindeki bireylerle sos- yal etkileşime girdikleri, çocuklar, gençler ve yaşlılar için sağlıklı yetişme ve kendi kendini yenileme ortamlarının sağlandığı özellikli alanlardır. Bu alanlarda işlev ve kullanıcı çeşitliliği ile sağlanacak sağlıklı ve kaliteli çevreler tüm kentteki yaşam ka- litesinin göstergesi olarak düşünülmelidir. Özellikle kentin en yaygın kamusal açık alan kullanımlarını kapsayan ve insanların ana yaşam çevresini oluşturan konut çevresi mekanlarda; kültürel, sportif, rekreasyonel ve ticari işlevlere ulaşılabi- lirlik, insan ölçeği ile bütünleşiklik, farklı sosyal grupları bir araya getirme gibi kalite kriterlerinin sağlanması son derece önem taşımaktadır. Konut ve çevresindeki mekânsal kalite, kentin yaşam kalitesinin ve sosyo-ekonomik açıdan taşıdığı değerin bir göstergesidir. Ülkemizin son dönemde etkilendiği küresel değişimler sonucu, kentlerdeki yapılaşma sürecine bağlı olarak konut sektörü de sürekli büyüme eğilimdeki dinamikler içerisine girmektedir. Yapı sektöründeki bu gelişmelerle birlikte sağlıklı bir çevre ve toplumun inşa edilebilmesi konut sektöründeki politi- kaların bütüncül bir planlama anlayışı ile yürütülmesine bağlıdır. Bu bağlamda, sürdürülebilir bir kentsel yapılaşma için tasarım ve kullanım sürecinde tüm paydaşların özellikle de kullanıcıların işbirliğine dayanan, katılımcı planlama anlayışı ile tasarlanmış çevreler yaratmak için ülkemizde de çalışmalar yapılması gerekmektedir. Dünyada olduğu gibi katılımcı planlamaya dayanan uygulama- ların ülkemizde de gerçekleştirilmesi için yenilikçi bilimsel araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır (Korkmaz 2007, 16; Zorlu 2011, 1; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2014). Toplu Konut Çevresi Açık Alanlarda Genç ve Yetişkin Kullanıcıların Mekansal Kalite Tercihleri ve Yenilikçi Yaklaşımlar Bahar Başer Kalyoncuoğlu Okan Üniversitesi, Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Özgün Arın Okan Üniversitesi, Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü Kıymet Uzun Okan Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Kentsel Tasarım ve Peyzaj Mimarlığı Bölümü Öz Bu çalışma, özellikle İstanbul gibi son dönemde yapılaşma bakımından çehre değişikliği geçirmiş kentlerdeki toplu konut çevresi açık mekanlarda kalite kriterlerini ve genç kullanıcı kesimin beklentilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Küresel gelişmelere bağlı olarak yeniden şekillenen konut anlayışının fiziksel ve sosyal açıdan geçirdiği değişimler doğrultusunda, genç kullanıcıların konut çevresindeki açık mekan kullanımlarına ilişkin beklentileri de değişime uğramıştır. Bu çalışmada, gençlerin açık mekan kullanımındaki bu yeni eğilimlerinin güncel verilerle araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 18-35 yaş aralığındaki kullanıcı kitlesi ile yapılan anket görüşmeleri ve saha gözlemleri araştırmanın ana materyalini oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin analizi ve sentezlenmesi sonucunda, konut çevresindeki açık mekanların planlanması ve tasarımında gençlere yönelik yenilikçi yaklaşımların neler olabileceği üzerinde durulacaktır. Abstract This study aims to reveal the quality criteria and the expectations of young users from open spaces of the mass housing environment in the cities which have recently undergone a change of appearance in terms of construction, such as Istanbul. The expectation of young users from open spaces in their residential area has been changed with the effects of change in the comprehension of housing environment which has been reshaped due to global changes and redefined in terms of physical and social aspects. In this study, it is aimed to investigate this new trends of young users with the help of current data. For this purpose, questionnaires made with the mass of users between the ages of 18-35 and field observations constitute the main material of the research. As a result of analysis and synthesis of obtained data, it is attempted to put forward possible innovative approaches for the planning and design of open spaces around residential environment. Anahtar Kelimeler: Toplu konut, açık mekan, kullanıcı tercihleri, mekânsal kalite, genç kullanıcılar. Keywords: Mass housing, open space, young users, spatial quality, user preferences.