1 TÜRKİYE’DE ÇAY TARIM ALANLARINDAKİ KLİMATİK YETERSİZLİKLERİN VAKFIKEBİR ÖRNEĞİNDE ANALİZİ Yahya Kadıoğlu 1 Öz Vakfıkebir ilçesinde (Trabzon) çay bahçeleri ilk defa 1958 yılında kurulmaya başlanmıştır. Klimatik özellikler optimum değerler arz etmemesine rağmen çay bahçelerindeki genişleme artarak devam etmiştir. Türkiye’deki kuru çay arzının ihtiyacın üzerine çıkmasıyla pazarlama sorunu ortaya çıkmış, düşük kalite ve yüksek maliyet pazarlamada rekabet gücümüzü azaltmıştır. Kalite düşüklüğünde ülkemizde olduğu gibi yöredeki klimatik şartların da önemli rolü olmuştur. Vakfıkebir’de ilkbahar ve yaz mevsimlerindeki aylık ortalama sıcaklıklar, güneşlenme süresi, yağış ve nem değerleri çay bitkisi için gerekli olan değerlerin altındadır. Bu değerler çayın yoğun olarak yetiştirildiği Çin, Hindistan, Sri Lanka ve Endonezya’daki çay tarım alanlarında Vakfıkebir’deki değerlerden daha fazladır. Çalışma sahasında ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde donlu günlerin fazla olması verimi düşürmekte ve hasat sezonunda sürgün sayısını azaltmaktadır. Bu özellik çaya dayalı sanayi tesislerinin çalışma süresini 5-6 ay gibi bir zamanla sınırlandırmış ve maliyetleri artırarak kar marjını düşürmüştür. Türkiye’de yetiştirilen çayların düşük kalite ve yüksek maliyet nedeniyle dış pazardaki rekabet gücü zayıftır. Çalışmanın amacı yöredeki klimatik özelliklerin çay tarımı üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Çalışmada gezi gözlem ve mülakat yöntemleri kullanılmış, ilgili kurumlardan temin edilen gerekli veriler analiz edilerek çay tarımı ile iklim elemanları arasındaki bağlantı ortaya konulmuştur. Çay Tarımı, Hava Olayları, Üretim, Sıcaklık An Analysis of Climatic Inadequacies in the Tea Cultivation Areas in Turkey: Sample of Vakfikebir Abstract Tea fields began for the first time to be established in the district of Vakfıkebir, Trabzon in 1958. Even though climatic features do not offer optimum values, the expansion in the tea gardens has continued increasingly.The processed tea supply in Turkey has exceeded the demand, which has led to the problem of marketing and additionally, low quality and high cost have decreased our competitive power in marketing. Climatic conditions in the region have an important role in the decrease of quality. Average monthly temperatures, duration of sunshine, and rain and moisture values in spring and summer months in Vakfıkebir are below the values required for the plant of tea. These values are higher in tea cultivation areas in China, India, Sri Lanka and Indonesia where tea is cultivated intensely than Vakfıkebir. Higher number of freezing weather during spring and fall in the study field decreases the productivity and reduces the number of offshoots in the harvest time, which has restricted the working duration of tea-based industrial facilities to a time such as 5-6 months. That’s increased the costs and decreased the profit margin. Competitive power in the foreign market remains weak due to low quality and high cost of the tea cultivated in Turkey. The aim of this study is to investigate the effects of climatic properties on tea cultivation in the region. In the study, trip observation and interview methods were used and the connection between tea cultivation and climate elements was revealed analyzing the necessary data which were procured from relevant institutions. Keywords: Tea Cultivation, Weather Events, Production, Temperature 1 Prof. Dr., Samsun Üniversitesi, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Coğrafya Bölümü, yahya.kadioglu@samsun.edu.tr