Türkiye Biyoetik Dergisi, 2015
Vol. 2, No. 3, 174-86
Civaner MM © 2015, Türkiye Biyoetik Derneği Turkish Bioethics Association | 174
Derleme/Review c
Tıp Etiği argümanları bilimsel bilgi ve belli değerlerle uyumlu olmalı
Medical Ethics arguments should be concordant with scientific
knowledge and certain values
M. Murat CİVANER
a
Özet: Bu yazıda, Tıp Etiği alanında ileri sürülen argümanların göreci olma, kişisel değerlerle
gerekçelendirilme, iç-tutarsız olma ve sağlam olmama gibi bazı temel sorunlara sahip olduğundan
örnekleriyle söz edilmekte, bu sorunların insan yaşamı ve sağlığı açısından önemli sonuçlara yol açabileceği
saptanmaktadır. Sözü edilen sorunlar karşısında, Tıp Etiği argümanlarının bilgisel öncüllerinin bilimsel
bilgiyle uyumlu, değersel öncüllerinin ise sağlığın insan ve toplum için anlamından, kendini gerçekleştirme
kavramından, tıbbın var oluş amacından kaynak alan hak ve değerleri kullanmak, sağlık politikaları da
içinde olmak üzere sağlığın her belirleyeninin etik sorunları üzerindeki etkisini dikkate almak, insanın
kişiliğini ve onurunu gözetmek ve kaynakların gereksinime göre dağıtılmasını savunan bir adalet anlayışını
sahiplenmek durumunda olduğu gerekçelendirilmektedir. Yazıda, ilgili bilimsel bilgileri dikkate almayan,
söz konusu değerleri sahiplenmeyen yaklaşımların ahlaki iyi’yi bulmaya yardımcı olamayacakları, aksine
insanların yaşam ve sağlıkları için risk oluşturdukları, dolayısıyla da terk edilmeleri gerektiği ileri
sürülmektedir.
Anahtar kelimeler: Tıp etiği, biyoetik, etik kuramı, argüman, etik analizi
--
Abstract: This article exemplifies the main problems of the arguments in the field of medical ethics, such as
being relative, invalid, unsound and/or using personal values, and emphasizes that those kind of problems
might have a negative impact on human life and health. It is justified that factual premises of arguments
should be concordant with scientific knowledge, while their value-based premises should use the values and
rights derived from the meaning of health for individual and society, the concept of self-realization, the
purpose of medicine, take into consideration the effects of all determinants of health including health policies
on ethical problems, caring for human dignity and personality, and adopt a justice position which defends
rationing of resources according to need. In the article, it is claimed that the approaches that do not take into
consideration scientific knowledge and do not embrace the values mentioned cannot be helpful to define the
moral good in medicine; on the contrary they are risky for human life and health, and therefore they should
be left aside.
Keywords: Medical ethics, bioethic, ethical theory, argument, ethical analysis
Türkiye Biyoetik Dergisi’nin ilk sayısında yayımlanan “Tıp Etiği Nereye” başlıklı yazıda Tıp Etiği
alanının; ülkemizdeki gelişimine ilişkin sorunların yanı sıra, günümüzde sağlığın piyasalaştırılması,
akademik kapitalizm ve dünyada Biyoetik’in aldığı yönün talepleri karşısında bir seç imde bulunmak
durumunda olduğunu ve bu seçimin hizmet sunumu içinde sağlık hakkının ve mesleki değerlerin doğal
a
Doç. Dr., Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı mcivaner@gmail.com
Gönderim tarihi: 29.10.2015 • Kabul tarihi: 22.11.2015