İnsan Fiilleri ve Kadere Dair Bir Risâle: Seyyid Halîl es-Sırrî b. İbrâhim’e Ait “ Risâle fî mes ʾeleti’l-kader fî ef ʿ âli’l- ʿ ibâd  Adlı Risâlenin Tahkik, Tahlil ve Tercümesi Arş. Gör., Coşkun BORSBUĞA, Arş. Gör., Mustafa BORSBUĞA ATIF: Borsbuğa, Coşkun - Borsbuğa, Mustafa. “İnsan Fiilleri ve Kadere Dair Bir Risâle: Seyyid Halîl es-Sırrî b. İbrâhim’e Ait “ Risâle ईî mes ʾeleti’l-kader ईî ef ʿâli’l-ʿibâd ” Adlı Risâlenin Tahkik, Tahlil ve Tercümesiه Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi 3/2 (Aralık/December 2020): 463-500. Harran Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Mezhepleri Anabilim Dalı, coskunborsbuga@harran.edu.tr Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Kelam Anabilim Dalı, mustafa.borsbuga@asbu.edu.tr Geliş Tarihi: 27.10.2020 Kabul Tarihi: 23.12.2020 DOI: 10.5281/zenodo.4394270 ORCID: orcid.org/0000-0001-6258-306X - 0000-0001-8556-0661. Öz: Çalışma, Seyyid Halîl es-Sırrî b. İbrâhim’e (ö.1303/1886) ait Risâle ईî mes ʾeleti’l-kader ईî efʿâli’l-ʿibâd adlı risâlenin tahlil, tahkik ve tercümesini yapmak suretiyle literatüre kazandırmayı hede୳emektedir. İnsan ୲illeri başlığı altında İslâm düşünce tarihi boyunca büyük bir yazım geleneğinin oluştuğu bilinmekte ve yazım gelene ğinin Osmanlı ୲kir dünyasında da canlılığını sürdürdüğü malûmdur. Çalışmamıza konu olan bu risâle de sözü edilen ilmî vasatta ortaya konulan ürünlerden bir tanesidir. Halîl es-Sırrî, risâlede, naslardan hareketle insana ait bütün durumların ve eylemlerin Allah’ın kaderiyle olduğunu ileri sürmektedir. Müellif, risâlesinde cebir ve tefvîz görüşlerini zikrederek kendi görüşünü bu iki yaklaşım arasında konumlandırır. Müellif, hem insanın irâdî ୲illerinde cebir ve zorlama altında olmadığını hem de Muʿtezile’nin iddia ettiği gibi insanın ୲illerini meydana getirme hususunda bağımsız olmadığını ispat etmeye çalışmaktadır. Böylelikle risâle hem insanın ୲illerindeki sorumluluğunu temellendirip hem de Allah’ın yaratıcılığı konusuna halel getirmeksizin bir çözüm teşebbüsünde bulunmaktadır. Ayrıca Müelli୲n, risâlede Eşʿarî ve Muʿtezile mezheplerine atıf yapmaksızın selef yaklaşımına yakın bir tavır ortaya koyduğu gözlemlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kader, Efʿâl-i ʿibâd, İrâde-i Cüzʾiyye, Cebir, Tefvîz, es-Seyyid Halîl es-Sırrî b. İbrâhim. One Risālah On the Free Will (al-Irāda al-Juzʾiyya) and Qadar: Sayyid Khalīl al-Sırrī ibn Ibrāhim’s “Risālah fī mas ʾalah al-Qadar fī afʿāl al-ʿIbâd” Critical Edition, Examination And Translation Abstract: The aim of the study is to bring the risālah of Sayyid Khalīl al-Sırrī ibn Ibrāhim (d. 1303/1886) named Risālah ईī masʾalah al-qadar ईī afʿāl al-ʿibād into the literature by making critical edition, analyzing and translating it. It is known that a great writing tradition has been formed under human acts throughout the history of Islamic thought, and it is obvious that this writing tradition continued its vitality in the Ottoman intellectual world. This risālah, which is the subject of our study, is one of the products put in this intellectual medium. Khalīl al-Sırrī, in the risālah based on religious texts, is to say that all human situations and actions are by the destiny of God. A৉er expressing jabr (compulsion) and tafwīz approaches in his work, the author places his opinion between these two. On the one hand, the author tries to prove that human beings are not under force and jabr in their volitional actions, and on the other hand, as Muʿtazila claims, he is not independent in bringing about human acts. Thus, the risālah attempts a solution without posing a problem both to the respon sibility of the human being in his own actions and to the creativity of God. It is noteworthy that the risālah deals with the issues of fate and will together and tries to justiো the issue based on religious texts, and examines the issue without referring to the Ashʿarī and Māturīdī traditions. In addition, the work presents a concise structure written without deep analysis, without entering into the details of the issue and discussion points. Keywords: Free will, Qadar, Human actions, Tafwīz, Jabr, Khalīl al-Sırrī.