Pîrîzâde İbrâhim’in Risâletü Gâyeti’t-Taĥķîķ î ‘Ademi Cevâzi’t-Telîķ ’t-Taķlîd Adlı Eserinin Tahkikli Neşri ve Tercümesi Doç. Dr. Hasan ÖZER ATIF: Özer, Hasan. “Pîrîzâde İbrâhim’in Risâletü Gâyeti’t-Taĥķîķ î ‘Ademi Cevâzi’t-Telîķ ’t-Taķlîd Adlı Eserinin Tahkikli Neşri ve Tercümesi”. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi 3/1 (Haziran/June 2020): 121-18 1 Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, İslam Hukuku Anabilim Dalı, hasankafyeci@gmail.com Geliş Tarihi: 22.02.2020 Kabul Tarihi: 15.06.2020 DOI: 10.5281/zenodo.3904499 ORCID: orcid.org/0000-0001-6251-1306 Öz: Bu makale, XVII. yüzyıl Osmanlı döneminde Mekke’de yaşamış Hane9î bir fakih olan Pîrîzâde’nin (ö. 1099/1688) Risâletü ġâyeti’t-taĥķîķ î ‘ademi cevâzi’t-telîķ ’t-taķlîd adlı eserinin tahkikli neşri ve tercümesinden oluşmaktadır. Müellif; yedi Osmanlı sultanının dönemine şahitlik etmiştir. İstikrarın bozulmaya başladığı ve yönetimde ekberiyet sisteminin yürürlüğe girdiği bir devirde yaşayan Pîrizâde, 1672 yılında Mekke kadılığından azledilerek dönemin bu olumsuz havasından bizzat nasibini alan si- malar arasında yer almıştır. Daha ziyade fıkıh disipliniyle ilgilenmiş, kullandığı zengin kaynaklar ve ele aldığı konular göz önüne alındığında yetkin bir hukukçu olduğu anlaşılmaktadır. MüelliFn bu yazıda tanıtım, tahkikli neşir ve tercümesi yapılan risâlesi de yaşadığı çağ ile birlikte günümüzde de devem eden bir problem üzerine eğilmektedir. Pîrîzâde, taklidde tel9îk yapmanın sahih olduğu kanaatini paylaşan ve sayıları gittikçe artan çevrelere karşı, Hane9î mezhebinde bu uygulamanın câiz olmadığını belirtmek ve bu konu etrafındaki belirsizliği gidermek üzere ilgili risâleyi kaleme aldığını belirtmektedir. Söz konusu risâle, “Nassın olmadığı yerde taklidde telîkin câiz olduğu” görüşünü savunan Molla Ferruh’a bir reddiye mahiyetinde ortaya konulmuş olup, o dönemde birçok ilim adamı tarafından da takdirle karşılanmıştır. Anahtar Kelimeler: Pîrîzâde, taklid, tel9îk, taklidde tel9îk, mezhep ve kadı. A Critical Edition and Translation of Pīrīzāda’s Work Named Risāla Gāyat al-Tahqīq ī ‘Adam Jawāz al-Talīq ī al-Taqlīd Abstract: This article consists of critical edition and translation of the work named Risāla ghāyat al- tahqīq fī ‘adam jawāz al-talfīq fī al-taqlīd by Burhānudd īn Ibrāhim b. Husain b. Ahmad b. Muhammad b. Ahmad b. Bī rī (d. 1099/1688), who was a Hanafī faqih lived in Mecca during the 17th century Ottoman period. The author known as Pīrīzāda has witnessed the period of seven Ottoman sultans. Living in a period when the stability system deteriorated and the primogeniture management system began, Pīrīzāda was also negatively aMected by the negativity of that period and was dismissed Nom the Mecca masquerade in 167O From this point of view, it is understood that Pī rīzāda is a competent jurist. His booklet, described, critiqued and translated in this article, also addresses a problem in his age and still continues today. As made clear in the introduction of the work, it has been stated that when the researches on the tal9īq in taqlīd were on the increase, he wrote aforementioned work to show that it is not permissible according to the Hana9ī sect and for the removal of uncertainty and confusion in this matter. The booklet in question was also wrotten as a disclaimer to Molla Farruh, who said “talfīq in taqlīd is permissible where nass is absent” and was appreciated by many scholars of the day. Keywords: Pīrīzāda, taqlīd, talfīq, talfīq in taqlīd, madhhab and kā dī .