Trao đổi - Ý kiến t¹p chÝ khoa häc ®o ®¹c vµ b¶n ®å sè 16-6/2013 19 ỨNG DỤNG TOÁN THỐNG KÊ ĐỂ ĐÁNH GIÁ ĐỘ ỔN ĐỊNH MỐC CƠ SỞ ĐO LÚN CÔNG TRÌNH TỪ KẾT QUẢ ĐO NHIỀU CHU KỲ ThS. TỐNG THỊ HẠNH (1) , ThS. BÙI THỊ KIÊN TRINH (2) (1) Học viện Kỹ thuật Quân sự (2) Trường Đại học Thuỷ lợi Tóm tắt : Trong công tác quan trắc lún công trình, sự ổn định của các mốc khống chế cơ sở quyết định độ chính xác của kết quả quan trắc. Dựa trên cơ sở của bài toán kiểm định thống kê, bài báo nhằm mục tiêu xác định tiêu chuẩn hợp lý để đánh giá độ ổn định của các mốc cơ sở phục vụ đo lún công trình từ kết quả quan trắc nhiều chu kỳ. 1. Mở đầu Đ ể quan trắc chuyển dịch biến dạng các công trình công nghiệp hay dân dụng cần xây dựng hệ thống mốc đo đạc. Hệ thống này phân thành hai cấp: mốc khống chế cơ sở là các mốc chuẩn được bố trí ở khu vực ổn định và cấp mốc quan trắc gắn trên thân công trình, tại những vị trí đặc trưng dễ phát hiện chuyển dịch nhất. Bản chất của công tác quan trắc lún công trình là đo chênh cao từ các mốc chuẩn đến các mốc quan trắc, từ đó tính được độ cao các mốc quan trắc theo phương pháp bình sai chặt chẽ. Thông qua so sánh độ cao của các mốc quan trắc ở các chu kỳ đo khác nhau sẽ xác định được độ lún của công trình trong quãng thời gian đó. Như vậy, muốn xác định chính xác độ lún của công trình thì các mốc chuẩn phải ổn định, việc đánh giá độ ổn định của các mốc này có ý nghĩa quyết định chất lượng của việc tính độ lún, tính các tham số lún và dự báo lún công trình, đồng thời cần thường xuyên được nghiên cứu và hoàn thiện. Có rất nhiều phương pháp đánh giá độ ổn định mốc khống chế cơ sở (mốc chuẩn), nhưng các phương pháp đó chủ yếu dùng để đánh giá độ ổn định các mốc chuẩn lưới cơ sở từ kết quả đo hai chu kỳ. Một số rất ít các phương pháp dùng để đánh giá độ ổn định các mốc chuẩn từ kết quả đo nhiều chu kỳ như phương pháp phân tích tương quan, phương pháp dùng luật phân bố D-Simon .v.v… Tuy nhiên cơ sở khoa học và khả năng ứng dụng thực tiễn của các phương pháp là vấn đề cần phải xem xét và phân tích từ nhiều góc độ khác nhau. Trong bài báo này, chúng tôi sẽ phân tích cơ sở khoa học và khả năng ứng dụng của các phương pháp, từ đó hoàn thiện phương pháp đánh giá độ ổn định của mốc cơ sở đo lún từ kết quả đo nhiều chu kỳ dựa trên cơ sở của bài toán kiểm định thống kê. 2. Tổng quan về các phương pháp đánh giá độ ổn định mốc cơ sở từ kết quả đo nhiều chu kỳ Các phương pháp đánh giá độ ổn định mốc cơ sở đo lún từ kết quả đo của nhiều chu kỳ hầu hết đều dựa trên cơ sở của bài toán kiểm định thống kê nhưng cách lựa chọn tiêu chuẩn và quy tắc kiểm định của mỗi phương pháp là khác nhau. Sau đây là nội dung cơ bản của một số phương pháp thông dụng. 2.1. Phương pháp phân tích tương quan Giả thiết lưới cơ sở được đo k chu kỳ với