Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 10 Sayı: 52 Volume: 10 Issue: 52 Ekim 2017 October 2017 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2017.1869 KARŞILAŞTIRMALI VE KÜLTÜRLERARASI EDİMBİLİM COMPARATIVE AND INTERCULTURAL PRAGMATICS Hülya AŞKIN BALCI • Öz İnsanlar, doğuştan itibaren yaşadıkları toplum içinde en temel ögelerden biri olan dille tanışmakta ve kültür, soy, din, tarih gibi ortaklık özelliğine sahip temel yapı parçalarıyla dillerini yoğurarak dışa vurmaktadırlar. Bu parçaların her biri hem kendi içinde hem de diğer yapı parçalarını etkileyerek dil adı verilen aynanın yansımasını sağlamaktadır. Toplumların ortak değerlerinin yansımasını sağlayan diller, kültür aracılığıyla diğer dillerden ayrılarak o coğrafyada konuşulan dilin özelliklerini ortaya çıkarmaktadır. Başka bir deyişle dil, toplumu oluşturan kişilerin geçmişi ve geleceğine yönelik beyinlerdeki düşünce ve fikirler sayesinde var olmakta ve kendilerine has özelliklerle diller arasında farklı gösterge dizgelerini benimsemektedirler. Karşılaştırmalı edimbilim ve kültürlerarası edimbilim olarak adlandırılan edimbilim dalları da son zamanlarda toplumların dilini, dünya görüşlerini, düşünme şekillerini, dünyayı nasıl anlamlandırdıklarını ve dille kendilerini nasıl ifade ettiklerinin incelemesini yapan çalışmaların odağını oluşturmaktadır. Her ne kadar bilimsel çalışmalara bakıldığında karşılaştırmalı edimbilim ve kültürlerarası edimbilim birbiri yerine kullanılsa da bu çalışmada bu edimbilim dallarının bireyler aracılığıyla dili, iç bağlamın yanı sıra dış bağlama (kültür) göre incelediğini teorik özellikler ışığında yansıtmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dilbilim, Kültür, Karşılaştırmalı Edimbilim, Kültürlerarası Edimbilim. Abstract People meets language, one of the most basic elements in the society they live in from the birth, and express their language by blending it with basic parts of a commonality such as culture, lineage, religion and history. Each of these parts provides reflection of the mirror, which is called the language, by affecting itself and other structural parts. The languages that reflect the common values of the societies are separated from the other languages by means of cultural carriage and reveal the characteristics of the language spoken in that geography. In other words, language exists because of thoughts and ideas in the minds of the past and future of the people who make up the society, and they adopt different sign systems between languages specific to them. The pragmatics branches, also called comparative pragmatics and intercultural pragmatics, have recently been the focus of studies that have examined the language of societies, their worldviews, their ways of thinking, how they perceive the world and how they express themselves. Although comparative pragmatics and intercultural pragmatics are used interchangeably in terms of scientific studies, the aim of this study is to reflect that these pragmatics branches examine the language according to inner context as well as external context (culture) by means of the individuals in the light of the theoretical properties. Keywords: Linguistics, Culture, Comparative Pragmatics, Intercultural Pragmatics. “Her şeyi anlamak aynı zamanda karşılıklı düşünce ve hislerdeki fikir birliğini birbirinden ayırmak açısından hiçbir şey anlamamaktır.” Wilhelm von Humboldt 1 1.0 GİRİŞ Dil kullanırken sözcük seçiminin dahi ardında olan sosyolojik, psikolojik ve hatta siyasi etmenler dili, konuşulan bağlamdan soyutlayarak düşünmenin pek mümkün olmadığını açıkça göstermektedir. Şüphesiz ki bu bağlamlara göre konuşan kişi veya konuşulan kültür hakkında birçok ipucuna ulaşmak kaçınılmazdır. Bu anlayıştan yola çıkarak dili bir anlaşma aracı olmanın yanı sıra bir bağlama göre söylemlerin dökülmesine ayna tutan bir vasıta olarak görmek yerinde olacaktır. Ancak bu vasıtanın kültürel bağlamdan farklı ele alınamayacağı yani tarih ve kültür ilişkilerinin nesilden nesile aktarılarak dilin gücünü artırdığı düşüncesi unutulmamalıdır. • İstanbul Üniversitesi Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi. 1 (1998). “Über die Verschiedenheit des menschlichen Sprachbaues und ihren Einfluss auf die geistige Entwicklung des Menschengeschlechts.” Donatella di Cesare (yay.). Paderborn: UTB.