Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (The Journal of Social and Cultural Studies) Cilt/Volume: 6, Sayı/Issue: 12, Yıl/Year: 2020, ss. 155-191 Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 155 Hezârfen Bir Şair Şânîzâde Mehmed Atâullâh Divan’ı ve Bir Gazelin Şerhi A Polymath Poet Şânîzâde Mehmed Atâullâh, His Divan and A Ghazel’s Interpretation Vildan S. Coşkun * Öz Hezârfen bir şair olan Şânîzâde Mehmed Atâullâh Efendi, daha çok tıp ala- nındaki eserleri ve meşhur tarihi ile tanınmıştır. Bununla birlikte birden çok sanatla ilgilenmiş ve Divan ortaya koymuş bir şahsiyettir. Pek çok Osmanlı şairi gibi o da şairliğiyle mesleklerini (müderrislik, hekimlik, vak’anüvislik) birlikte yürütmüş, ilmî yönünü sanat ve şiirle taçlandırmıştır. Buna karşılık, Şânîzâde edebî yönünü ele alan çalışmaların sayısı ne yazık ki hem çok az hem de eski tarihli kalmıştır. Bu makalede klasik edebiyatın son döneminde yetişmiş olup pek çok alanda kalem oynatmış Şânîzâde Mehmed Atâullâh Efendi’nin yegâne edebî eseri olan Divan’ı ve bu eseri üzerinden onun az bilinen şairlik yönü üzerinde durulacaktır. Şânîzâde’nin, şiirlerindeki adıy- la Atânın Divan’ındaki şiirlerde nelerden ve nasıl bahsettiği incelenecek ve bunlara dayanarak onun yaşadığı asırda ve klasik Türk edebiyatı geleneğin- deki yeri anlaşılmaya çalışılacak ve Şânîzâde’nin bir gazeli şerhedilecektir. Divan’ının tenkitli metni (Çipiloğlu, 2005) üzerinden yapılan ve gerektikçe tenkitli metnin dayandığı yazmaya da başvurarak ortaya koyulan bu çalış- mayla, Şânîzâde’nin edebî yönüne vurgu yapılmış ve bir gazelinin şerhiyle klasik edebiyat tarihinde gözden uzak kalmış varlığı yeniden ortaya konul- muştur. Anahtar Kelimeler: Şânîzâde Mehmed Atâullâh Efendi, Divan, 19. Yüzyıl, Klasik Türk Edebiyatı * Doç. Dr., Sakarya Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi. E-posta: vcoskun@sakarya.edu.tr, ORCİD NO: 0000-0002-4778- 1719 Bu makale iThenticate sistemi tarafından taranmıştır. Makale Gönderim Tarihi: 25 Şubat 2020.