HALK KÜLTÜRÜNDE NAZAR, NAZARLIK İNANCI VE BUNLARA BAĞLI UYGULAMALAR Yard. Doç. Dr. Nilgün ÇIBLAK * Özet: Halk arasında bakışlarında zararlı güç bulunduğuna inanı- lan kötü niyetli kişilerin bu özellikleriyle, canlı ya da cansız varlıklar üze- rinde olumsuz bir etki bırakması nazar olarak açıklanır. Eski dönemler- den günümüze her toplumda yaygın olarak görülen nazar inancı, ülkemiz- de de günlük hayatın içinde varlığını devam ettirmektedir. Bu makalede geleneksel halk kültürümüzde yer alan ve hem sözlü gelenekten hem de yazılı kaynaklardan tespit edilen nazar ve nazarlıkla ilgili inanışlar, ayrıca bunlara bağlı uygulamalar üzerinde durulmuştur. Nazarla ilgili pratikler; “nazar değmeden önce” ve “nazar değdikten sonra” yapılanlar olmak üzere iki grupta ele alınmıştır. İncelemelerimiz sonucunda halk arasında nazara karşı koymak için mavi boncuk, nal, yu- murta kabuğu vb. “koruyucu” özelliği bulunduğuna inanılan nazarlıkların yanı sıra muska yazdırma, kurşun dökme, tütsüleme vb. “iyileştirici, teda- vi edici” kabul edilen birtakım büyüsel işlemlerin yapıldığı görülmektedir. Bunlardan bir kısmı dinî unsurların etkisinde uygulanmakta bir kısmı da kökü eski inanışlara bağlı olup yüzyıllardır sözlü gelenekte kuşaktan ku- şağa aktarılıp yaşatılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Nazar, Nazarlık, Göz Değmesi, Nazar Muskası Nazar (Evil Eye), Amulet and Related Practices in Populer Culture Summary: Nazar (evil eye) is explained by public as a kind of action in which people who are believed to have harmful power on their glance and have bad intentions leave a negative influence over living beings and lifeless things through the power and intentions they have. The * Mersin Üniv. Fen-Edeb. Fak. TDE Böl., MERSIN nilciblak@mersin.edu.tr