1 BAZI OSMANLI DÖNEMİ HAMAM YAPILARININ KUBBE VE DUVARLARINDA KULLANILAN KİREÇ HARÇLARIN ÖZELLİKLERİ ÖZLEM ÇİZER 1 , HASAN BÖKE 2 , BAŞAK İPEKOĞLU 2 ÖZET Kireç harçları, tarihi yapılarda taş, tuğla gibi yapı malzemelerini bir arada tutan bağlayıcı malzemelerdendir. Harçların ham madde özelliklerine bağlı olan fiziksel ve mekanik özellikleri, yapıların strüktürel davranışlarında etkilidir. Kireç harçlarının ham madde özellikleri ve üretim teknolojileri, yapılarda kullanıldıkları strüktürel elemanlara göre farklı özellikler gösterebilir. Bundan dolayı bu harçlar, tarihi yapıların strüktürel özelliklerinin değerlendirilmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada, İzmir yakınlarında bulunan bazı Osmanlı dönemi hamamlarının kubbe ve duvarlarında kullanılan kireç harçlarının özellikleri incelenmiştir. Harçların temel fiziksel özellikleri, mikroyapıları, ham madde kompozisyonları, ham maddelerin mineralojik ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Kubbelerde kullanılan kireç harçlarının tümü ve duvarlarda kullanılan kireç harçlarının bazıları hidrolik özellik göstermektedir. Hidrolik kireç harçları, hidrolik olmayanlardan daha yüksek mekanik özelliklere ve dayanıklığa sahiptirler. Kubbe ve duvar harçlarında gözlenen bu farklılıklar, alt ve üst yapı elemanlarının farklı strüktürel davranışına bağlı olarak bilinçli bir şekilde üretilen harç yapım tekniği ile açıklanabilir. 1 Arş. Gör. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi, Urla, İzmir. 2 Doç. Dr. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Mimarlık Fakültesi, Urla, İzmir.