ARAŞTIRMA MAKALESİ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi The Journal of International Social Sciences Cilt: 28, Sayı: 2, Sayfa: 287-313, TEMMUZ – 2018 Makale Gönderme Tarihi: 28.05.2018 Kabul Tarihi: 19.07.2018 GEMİ İNŞA SEKTÖRÜNDE GÜVENCESİZ ÇALIŞANLAR ÜZERİNE SOSYOLOJİK BİR ARAŞTIRMA 1 A Sociological Research on Precarious Employees in the Shipbuilding Industry Süleyman İLHAN 2 Mevlüt YILMAZ 3 ÖZ Bu çalışmada, gemi inşa sektöründe güvencesiz şartlarda çalışan kesimlerin anlam dünyaları bütüncül bir bakış açısıyla irdelenmektedir. Çalışmayla, güvencesizliğin yarattığı/dayattığı belirsiz ve riskli durumlar konusunda tersane çalışanlarının kendi bakış açıları ve beklentilerinin tespiti amaçlanmaktadır. Alan araştırmasına dayanan bu çalışma, İstanbul/Tuzla Tersaneler Bölgesi’ndeki gemicilik sektöründe, taşeron ve gündelik olarak istihdam edilen 301 tersane çalışanına anket formu uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler yapılan gözlemler ve enformel görüşmelerle desteklenmiştir. Araştırma bulguları bağlamında şu tespitlere ulaşılmıştır: Gemi inşa sektöründe çalışanlar kötü çalışma şartları, düşük ücret, sosyal hakların zayıflatılması vb. boyutları/sonuçlarıyla güvencesizliği derinlikli bir şekilde deneyimlemektedir. Taşeronluk uygulamalarıyla geçiciliği, belirsizliği yoğun yaşayan tersane çalışanlarında iş güvencesizliği algısı artmaktadır. Gemi inşa sektöründe iş kazalarının yaşanmasında güvencesiz çalışma ortamı ve koşulları büyük etkendir. Yaşanan güvencesizlikler çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlıklarını olumsuz etkilemekte ve sosyal yaşam dünyalarını bozarak dayanışma bağlarını zayıflatmaktadır. Tersane çalışanları arasında düşük ücret ve ödemelerdeki belirsizlikler süreklileşmiş borçlu bir yaşamı dayatmaktadır. Çalışanlar arasındaki yaygın güvencesizlik sendikal faaliyetlere yaklaşımı geriletmekte ve çalışanların örgütlenmelerini engellemektedir. Anahtar Kelimeler: Güvencesizlik, Güvencesiz Çalışma, Gemi İnşa Sektörü, Tuzla Tersaneler Bölgesi, Taşeronluk Sistemi. ABSTRACT İn this study are examined with a holistic view the semantic worlds of employees working under precarious conditions. With study is aim to identify of own perspectives and expectations of lumpers on strategies to cope with indefinite and risky situations caused/ imposed by insecurity. This study is based on field research has been done by applying a questionnaire consisting to 301 lumpers who are employed as time- and pieceworkers in shipping jobs in the Tuzla/Istanbul Shipyards. The data obtained have been supported by the observations and informal interviews. Following findings have been achieved within the context of research findings: workers in the shipbuilding sector are experiencing precarity with its all dimensions and results such as poor working conditions, low wages, and weakening of social rights etc. deeply. The perception of job insecurity increases among shipyard workers who live impermanence and uncertainty intensively through subcontracting applications. The precarious working environment and conditions are major factors for the occurrence of labor accidents in the shipbuilding industry. Experienced insecurity has a negative impact on physical and psychological health of employees and undermining the bonds of solidarity by breaking their social lives. Low wages and uncertainty in the payments impose a perpetual living in debt on shipyard workers. Widespread precarity among employees backspaces their attitudes for union activities and prevents them from getting organized. Keywords: Precarity, Precarious Work, Sector of Shipbuilding, Tuzla Shipyards Zone, System of Subcontractor. 1 Bu çalışma “Güvencesizliğin Sosyolojisi: Tuzla Tersaneler Bölgesi Çalışanları Üzerine Bir Araştırma” adlı doktora tezinden üretilmiştir ve hiçbir yerde yayınlanmamıştır. 2 Doç. Dr. Fırat Üniversitesi, İnsani ve Sosyal Bilimler Fak. Sosyoloji Bölümü, ELAZIĞ silhan@firat.edu.tr 3 Dr. Öğr. Üyesi, Fırat Üniv., İnsani ve Sosyal Bilimler Fak. Sosyoloji Bölümü, ELAZIĞ mevlutyilmaz@firat.edu.tr