دريافت:91 / 91 / 9311 ، پذيرش:91 / 10 / 9011 . ر تخصصی: دبی يعقوب فتحی پور. جمن حشرهمه ان نا ايران شناسي54 - 41 , ( 1 ) 41 , 1400 Journal of Entomological Society of Iran 2021, 41 (1), 4154 Doi: 10.22117/jesi.2021.353182.1404 مقالة علمي پژوهشي حت مخاطري مناطق ت شناساي ة مینوز گوجه فرنگيTuta absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) ز سامانده استفا استان يزد با در ا ةيفیايت جغراطلعا ا ت فاطمي دا لسا سعیده ا * ، ان کاری ناصر عیوضیحمدی و داود م گروه گیاه پزشکیانشکد ، د ةن، تبريز، ايران.د مدنی آذربايجا شهینشگاهورزی، دا کشا * کی: الکترونی، پستبات مسئول مکاتsaeideh.fatemi@yahoo.com چکیده شب پر ة مینوز گوجه فرنگی،Tuta absoluta (Meyrick) يکی ازهم م ترين آفات گوجه فرنگیستان يزد می در اد. پیش باش بی نی مل خسارتیت عوا نوسانات جمعی يکی از جنبه گیاه زایدی برنامه کلی های آفات می های مديريتطلعاتیستم ا باشد. س عیین زيستگاهايی در ت جغرافی های فعلی و زيستگاه برای های مناسبرسی مکان اين برر موفقی دارد. در آفات عملکرد بسیا يابی مناطقظر شیوع مینوز گوجه پرخطر از ناس فر فرنگی بر اس آلسله مراتبییل س يند تحل(AHP) ده ازستفا ا و با نرمرهای افزاArcMap وArcCatalog نجام شد و زير نرم ا افزارArc GIS ه دادهيجاد پايگا برای ایل مکانی و تحل های یل داده. پردازش و تحله شدستفادطق اايی منا جغرافی ها با تو جه به پراسنجه، میزبانما، بارندگیرتفاع، دی ا ها های گاهی و ی نجام رطوبت ا شدرسی،د بر . در بین عوامل مور دما با نهايی وزن039 / 1 هم م ترين عاملگذار تأثیرنه براید شرايط بهیيجا در ا رتفاع و بارندگی به کشت، رطوبت، اه شد. سطح زير تشخیص داد شیوع آفت زيست و با وزن ترتیب نهايی373 / 1 ، 917 / 1 ، 153 / 1 و131 / 1 در رده های بعدی اهمیت شهرستان. در اين پژوهش گرفتندار قردوشن ود، اشکذر، نای يزد، خاتم، بهابا ه شبع و گسترش شیوق پرخطر برایله مناطيی، از جم نها رباط در نقشه مینوز گوجه پره فرنگی معرفی شدند. واژهدی: کلی های دمالسله مراتبی،یل س ، فرايند تحلايیت جغرافیطلعانه ا ساما Risk assessment of tomato leafminer Tuta absoluta (Lepidoptera: Gelechiidae) in Yazd province, using Geographic information systems Naser Eivazian Kary & , Davoud Mohammadi * Fatemi adat S Saeideh Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahaid Madani University, Tabriz, Iran. * Corresponding author, E-mail: saeideh.fatemi@yahoo.com Abstract The tomato leafminer Tuta absoluta (Meyrick) is one of the main pests of tomato in Yazd province. Successful prediction of population fluctuations is one of the key aspects of pest management programs. Geographic information systems have been successfully used to determine actual and potential distribution areas of the pests. High-risk areas of pest prevalence were determined based on the Analytic Hierarchy Process (AHP) model using ArcMap and ArcCatalog softwares, and Arc GIS sub-software was used to create spatial databases and geographical analysis of the regions. Parameters of altitude, rainfall, temperature, plant hosts and humidity were used to analyses of the effective factors on pest distribution. The results showed temperature by a final weight of 0.431 is the most important factor affects pattern of the pest distribution. The cultivated area, humidity, height and rainfall had a final weight of 0.376, 0.107, 0.056 and 0.030, respectively. The results showed Yazd, Khatam, Bahabad, Ashkzar, Nodooshan and Robat are high risk areas of the pest. Key words: Temperature, Analytic Hierarchy Process, GIS Received: 8 January 2021, Accepted: 8 May 2021.