313 Małgorzata Masternak-Kubiak Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Znaczenie zasady proporcjonalności w procesie inwestycyjno-budowlanym Na proces inwestycyjno-budowlany składa się sekwencja prawnie zdeterminowa- nych czynności, których celem jest prawidłowe (fachowe) jego ukończenie przy jedno- czesnym zagwarantowaniu ochrony uprawnień właściciela nieruchomości oraz interesu publicznego wyrażającego się m.in. w zapewnieniu, w równym stopniu, prawa zabudo- wy osobom trzecim 1 . Proces inwestycyjno-budowalny wiąże się z korzystaniem przez jednostkę z przy- sługujących jej wolności i praw konstytucyjnych. Prawo do swobodnej zabudowy nieru- chomości – posadowienia budynku na nieruchomości – składa się na istotną treść prawa własności chronionego na podstawie art. 21 i art. 64 Konstytucji RP. Norma art. 21 wy- raża zasadę ochrony przez Rzeczypospolitą Polską własności i prawa dziedziczenia. Z kolei norma art. 64 gwarantuje prawo podmiotowe jednostki do własności i innych praw majątkowych oraz ich równą ochronę. Teza ta odnosi się także do sytuacji osoby, która na podstawie tytułu prawnego innego niż własność (np. użytkowanie wieczyste, dzierżawa), jest uprawniona do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wówczas prawo takiej osoby do zabudowy gruntu jest chronione na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 ustawy zasadniczej jako inne niż własność prawo majątkowe 2 . Wolność zabudowy jest elementem konstytucyjnego prawa własności, albowiem swoboda zabudowy nieruchomości stanowi szczególny przykład korzystania z rzeczy. Właścicielowi nieruchomości przysługuje nie tylko ochrona i swoboda kształtowania swoich uprawnień w sferze prawnej, lecz również – jako inwestorowi – możliwość wy- stąpienia z roszczeniem wobec władzy publicznej. Zasada wolności budowlanej pojmo- wana w znaczeniu podmiotowym – jako prawo do zabudowy − ma zatem dwa aspekty: cywilnoprawny i publicznoprawny. W aspekcie cywilnoprawnym prawo do zabudowy jest pochodną prawa własności nieruchomości (ewentualnie innego prawa majątkowe- go, w którym mieści się „prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane”), 1 Zob. W. Piątek, [w:] A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2012, s. 56. 2 Zob. R. Hauser, Konstytucyjne aspekty regulacji procesu inwestycyjno-budowlanego, referat wygłoszony na Konferencji Izby Ogólnoadministracyjnej NSA, Płock 3–5 czerwca 20013 r., maszynopis powielony, s. 109.