bilig ﾊ Bahar / 2006 ﾊ sayı 37: 13-20 © Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı Köktürk Yazıtları’ndaki “Türük oġuz begleri bodun eşidiñ” ve “Oġuzı yeme tarkınç ol temiş” Cümlelerinde Geçen oġuz Kelimesi Üzerine Ahmet KARADOĞAN * Özet: Köktürk yazıtlarının okunması ve anlamlandırılmasıyla ilgili tar- tışmalar hâlâ devam etmektedir. Bu çalışmada Türük oġuz begleri bodun eşidiñ ve Oġuzı yeme tarkınç ol temiş cümlelerindeki oġuz ke- limesi üzerinde durulmuş ve bu cümlelerin Türkiye Türkçesine aktarımı ile ilgili yeni teklifler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Köktürk yazıtları, oġuz kelimesi, aktarma Köktürk yazısının çözümünün üzerinden yüz yıldan fazla zaman geçmiş ol- masına rağmen okuma ve anlamlandırma çalışmaları devam etmektedir. Gerek Köktürk yazısının kendine has imlâ özellikleri gerekse herhangi bir metni anlamanın genel zorluğu sebebiyle Köktürk yazıtlarındaki bazı kelime ve cümlelerin izahıyla ilgili farklı görüşler ve tartışmalar vardır. Bu metinlerin doğru biçimde okunması ve anlamlandırılması için bu tür tartışmalara ve farklı görüşlere ihtiyaç olduğu şüphesizdir. Kanaatimizce, Köktürk yazıtlarındaki “Türük oġuz begleri bodun eşidiñ” (KT D, 22; BK D, 18) ve “Oġuzı yeme tarkınç ol temiş” (T I D, 5) cümleleri, oġuz kelimesinin kökeni ve anlamı dikkate alınarak yeniden yorumlanmalı ve anlamlandırılmalıdır. Yukarıdaki cümlelerin ilki, araştırıcılar tarafından şöyle anlamlandırılmıştır: türk, oγuz bägläri budun, äsidiñ: (Thomsen 2002: 105) Ecoutez, nobles et peuple des Ogouz turcs!: (Thomsen 2002: 105) 1 Türk, oguz beğleri budun, eşidin!: (Orkun 1994: 38) Türk, Oğuz Beyleri; kavmi, işidin: (Orkun 1994: 40) Türk, Oġuz begleri budun, eşiding: (Ergin 1994: 70) Türk, Oğuz beyleri, milleti, işitin: (Ergin 1994: 24) Türük, Oğuz beğleri bodun, eşiding!: (T. Tekin 1998: 44) (Ey) Türk, Oğuz beyleri (ve) halkı, işitin!: (T. Tekin 1998: 45) * Kırıkkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi / KIRIKKALE ahkaradogan@yahoo.com