Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/3 Winter 2015, p. 653-672 DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7691 ISSN: 1308-2140, ANKARA-TURKEY YABANCI DİL ÖĞRENİM SÖZLÜKLERİ VE GEREKLİLİĞİ * Ali Aycan KOLUKISA ** ÖZET Bir yabancı dili yeni öğrenmeye başlarken o dile ait kavranması gereken dil bilgisel kural ve kalıpların yanı sıra, öğrenilmesi gereken yeni sözcükler belki de o dili öğrenen bireyin karşılaştığı en büyük güçlüklerden biridir. Hatta bazı durumlarda, kendi ana dilinden eşleştirmeler yaparak o dili öğrenmeye çalışmanın kullanım hatalarını daha da arttırdığı söylenebilir. Bu ise, kültür ve dil olgusunun farklı kültürlerde farklı şekillerde bağdaşmış olmasından ve bunun da kavram ile sözcük olgusuna olan etkisinden kaynaklanır. Örneğin kutup buzulları gibi, karın ve buzun sürekli eksik olmadığı doğal ortamlarda yaşayan Eskimoların dilinde Türkçe’ye “kar” olarak çevrilen 10’un üzerinde kavram bulunduğu bilinmektedir. Başka çarpıcı bir örnek olarak, Japonca’da “sumo” sözcüğünün Türkçe’de bire bir kültürel kavramlaşması mevcut olmadığından, Türkçe’de de Japonca’da olduğu hali ile “sumo” ya da “sumo güreşi” olarak anılması verilebilir. Yine “tsunami” yahut “samurai” gibi sözcükler de bu duruma örnek teşkil eder. Kavramlar ve buna bağlı olarak onların imgeleri olan sözcükler sadece doğup büyüdükleri kültüre özgü olarak gelişen olgular olup, başka kültürlerde aynı şekilde tam karşılıklarını verecek kavramların ve buna bağlı olan sözcüklerin bulunmaması doğaldır. O dilin söz varlığını yine o dilin kendi öznel nitelikleri dahilinde açıklayan tek dilli sözlüklerin, bu durumda daha doğru bilgi kaynakları olduğu söylenebilir. Ancak genellikle ana dil konuşucuları için hazırlanmış bu tek dilli sözlüklerin kullanımı, o yabancı dili öğrenenler için maalesef üst düzey bir seviyeye gelmeden mümkün olamamaktadır. Bunun bilincinde olan Harold E. Palmer, A.S. Hornby ve Micheal West adında üç dil bilimcinin 20.yy’ıl başlarında başlattıkları çalışmalar sayesinde tek dilli “Yabancı Dil Öğrenim Sözlükleri” doğmuştur. Araştırmamızda, ilk olarak İngilizce’de örneğine rastlanan yabancı dil öğrenim sözlüklerinin nasıl ortaya çıktıkları incelenerek özellikleri ortaya konulmuş, devamında da Japonya’da hazırlanan öğrenim sözlüklerinin mevcut durumu hakkında bilgi verilmiştir. Sonrasında ise, yabancı dil * Bu çalışma, Hakuho Foundation 9th Japanese Research Fellowship Program’ı sırasında elde edilen bulgulardan faydalanılarak hazırlanmıştır. Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Yrd. Doç. Dr. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Japon Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, kolukisa_aycan@hotmail.com