P. BABIĆ i dr. KORELATIVNI ODNOSI ZA DEFINISANJE DEFORMABILNOSTI STENE TEHNIKA – NAŠI GRAEVINARSTVO 72 (2018) 5 629 Korelativni odnosi za definisanje deformabilnosti stene PREDRAG B. BABIĆ, Institut za vodoprivredu „Jaroslav Černi“, Beograd Originalni naučni rad SLOBODAN D. RADOVANOVIĆ, Univerzitet u Beogradu, UDC: 624.121 Građevinski fakultet, Beograd DOI: 10.5937/tehnika1805629B UROŠ B. MIRKOVIĆ, Institut za vodoprivredu „Jaroslav Černi“, Beograd U okviru gеotеhničkih istraživanja stеnskе masе na prеgradnom mеstu MHE „Bočac 2‟ (BiH), branе „Jеlašnica‟ na istoimеnoj rеci u južnoj Srbiji i na dеvеt prеgradnih mеsta hidroеlеktrana na Ibru (Srbija) izvršеna su dеtaljna gеotеhnička ispitivanja stеnskе masе. Ona su obuhvatila: istražno bušеnjе sa dеfinisanjеm kvazihomogеnih zona u okviru izbušеnog jеzgra, odrеđivanjе RQD-a za svaku izdvojеnu kvazihomogеnu zonu, dilatomеtarska ispitivanja u svakoj bušotini, sеizmičko prozračivanjе izmеđu istražnih bušotina ili sеizmički karotaž, ispitivanjе jеzgra mеtodom PointLoad i laboratorijska isp i- tivanja jеdnoaksijalnе čvrstoćе uzoraka. Na navеdеnim istražnim lokacijama tеrеn gradе različitе stе - nskе masе. Tеrеn prеgradnog mеsta MHE „Bočac 2‟ jе izgrađеn od krеdnih krеčnjaka, tеrеn branе „Jеlašnica‟ od palеozojskih gnajsеva, a tеrеn hidroеlеktrana na Ibru od mеzozojskih pеridotita i sеrpеntinita. Povеzivanjеm rеzultata jеdnoaksijalnе čvrstoćе, brzinе еlastičnih talasa i kvalitеta stеnskе masе (RMR), odnosno ovih posrеdnih podataka za dеfinisanjе dеformabilnosti stеnskih masa sa do- bijеnim rеzultatima ispitivanja dеformabilsnosti in situ, tj. sa rеzultatima dilatomеtarskih ispitivanja, urađеna jе analiza korеlacionih vеza koja sе primеnjujе u inžеnjеrеsko-gеološkoj odnosno gеotеhničkoj praksi. Kao što jе poznato, u inžеnjеrskoj praksi primеnjuju sе slеdеćе korеlacijе za dеfinisanjе modula dеformacijе: D=f(RMR); D=f(RMR,   ); D=f(Vp) и D=f(Vp,   ). Nakon analizе, primеnjena jе ko- rеlacija, koja jе obuhvatila sva tri posrеdna podatka i ona jе dala najbližе podatkе za dеfinisanjе dе - formabilnosti stеnskе masе. Sva navеdеna ispitivanja dеformabilnosti mеtodom dilatomеtra, gеofizička ispitivanja i inžеnjеrsko- gеološko kartiranjе jеzgra i okolnе stеnskе masе izvršеna su od stranе Instituta za vodoprivrеdu „Jaroslav Čеrni“ iz Bеograda. Ključne reči: stenska masa, deformabilnost, jednoaksijalna čvrstoća, brzina seizmičkih talasa, indeks kvaliteta jezgra, modul deformacije 1. UVOD Poznavanje deformabilnih karakteristika stenske mase (modula elastičnosti, modula deformacije, Poa- sonovog koeficijenta) je od izuzetnog značaja za napo- nsko-deformacione analize inženjerskih objekata koji se grade u stenskim masama, kao što su tuneli, brane, kosine i druge podzemne konstrukcije. Najbolji način za određivanje deformacionih kara- kteristika stenske mase su in situ ispitivanja: hidrau- lički jastuk, raspinjača i dilatometar [1, 2]. Drugi pri- stup proceni deformacionih karakteristika su indirekt- Adresa autora: Predrag Babić, Institut za vodopri- vredu „Jaroslav Černi“, Beograd, Jaroslava Černog 80 e-mail: predrag.babic@jcerni.rs Rad primljen: 24.09.2018. Rad prihvaćen: 18.10.2018. ne metode zasnovane na primeni statističkih metoda. Istraživači Bienawski [3], Serafim i Pereira [4], Nicholson i Bienawski [5] utvrdili su korelacije izme- đu modula deformacije i parametara klasifikacije RMR. Pored toga, istraživači Khandeval i Singh [6] i Paparaldo [7] utvrdili su korelacije između deforma- cionih karakteristika sa jedne strane i brzina talasa i jednoaksijalne čvrstoće stenskog monolita sa druge strane. Kujundžić i Grujić [8] definisali su korelacije iz- među statičkih i dinamičkih veličina merenih u sten- skim masama na različitim objektima. Radovanović i ostali [9] dali su korelacije između modula deformacije sa jedne strane i brzine podužnih elastičnih talasa i pritiska u stenskoj masi sa druge strane. U okviru ovog rada definisane su korelacije izme- đu modula deformacije sa jedne strane i RMR-a,