TÜRK LEHÇELERİNDEKİ MÜŞTEREKLER ÜZERİNE TSA / YIL: 18 S: 3, Aralık 2014 197 TÜRK LEHÇELERİNDEKİ MÜŞTEREKLER ÜZERİNE  Hikmet KORAŞ  ÖZET Adriyatikten Çin Seddine uzanan geniş bölgede yirminin üzerinde Türk yazı dili, farklı varyantlarıyla üç farklı alfabe ile yazılmaktadır. 20. asra, aynı alfabeyi kullanan iki farklı yazı dili ile giren Türk dili, uygulanan politikalar ve alınan siyasi kararlarla 20 asrın sonunda çok farklı yazı dillerine sahip olmuştur. 19. yüzyılda esaslarını Çarlık Rusyasının belirlediği dil politikaları, dağılan Sovyetler Birliği döneminde acımasız bir şekilde uygulanmış, yaratılan sun’i yazı dilleri Türk dünyasını birbirini anlamaz hale getirmiştir. Diğer taraftan Sovyetler Birliğinin etnik ve bölgesel milliyetçiliği teşvik ve kışkırtması sınırları keskinleştirirken kardeş toplulukları birbirinden uzaklaştırmıştır. Uygulanan bütün politikalar ve alınan siyasi kararlara rağmen Türk topluluklarının kullandıkları lehçelerde geçmişteki ortak bir hayattan süzülüp gelen müşterek kelimeler sayılamayacak kadar çoktur. İnsan vücuduyla ilgili organ isimleri, akrabalık terimleri, zamirler, unvanlar, sayılar, zarflar ve yer-yön isimleri, zaman ve zamanla ilgili kullanılan kelimeler, hayvan ve hayvancılıkla ilgili terimler, tarım ürünleri ve tahıl-bakliyat isimleri, meyve-sebze ve bitki isimleri, yiyecek ve yemek isimleri, maden-mineral gibi değerli taş isimleri, alet-edavat ve üretilmiş nesne isimleri, inanışla ilgili terimler, sıfatlar, renk isimleri, edatlar, fiiller ve alıntı kelimelerin çoğu ile atasözleri ve deyimler hala ortaklık arz etmektedir. Üzerinde durulup işlenecek bu müşterekler uzak coğrafyalardaki aynı kökten gelen ve aynı dili konuşan insanları birbirine yakınlaştıracaktır. Anahtar Kelimeler: Türk lehçeleri, Türk yazı dilleri, ortak kelimeler, organ isimleri, akrabalık isimleri, ortak atasözleri  Bu makale, Kazak Devlet Kızlar Pedagoji Üniversitesi tarafından düzenlenen “Köptildillik: Özekti Meseleleri Men Bolaşağı 17-18 Mayıs 2012” sempozyumunda sunulan “Türkçe Konuşan Halkların Dillerindeki Müşterekler” başlıklı bildirinin genişletilmiş ve yeniden düzenlenmiş şeklidir.  Doç. Dr., Niğde Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi ÇTLE Bölümü hikmetkoras@nigde.edu.tr