Çinici/ TUSED / 8(4) 2011 171 Lise Öğrencilerinin Hayvanların Sınıflandırılması ile ilgili Alternatif Kavramları: Omurgalı Hayvanlar Ayhan ÇİNİCİ 1 1 1 Yrd. Doç. Dr., Adıyaman Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Adıyaman-Türkiye Alındı: 31.10.2010 Düzeltildi: 21.12.2010 Kabul Edildi: 02.01.2011 Orginal Yayın Dili Türkçedir (v.8, n.4, Aralık 2011, ss. 171-187) _______________________________________________________________________________ ÖZET Bu çalışmada, lise öğrencilerinin omurgalı hayvanların sınıflandırılması konusundaki alternatif kavramlarının ve bu kavramların altındaki düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 2009–2010 öğretim yılında, Erzurum il merkezindeki 4 farklı lisede öğrenim gören toplam 256 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, ilk üçü açık uçlu, sonraki 16’sı ise çoktan seçmeli olmak üzere toplam 19 maddelik test formu kullanılarak toplanmıştır. Ayrıca test uygulamasının hemen ardından rastgele seçilen toplam 20 öğrenci ile teste verdikleri cevaplar doğrultusunda yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, öğrencilerin omurgalı hayvanlarla ilgili çok sayıda alternatif kavrama sahip oldukları görülmüştür. Öğrencilerin, hayvanları sınıflandırırken; onların dış görünüşlerini, yaşam alanlarını, beslenme ve hareket şekillerini ve organlarının görev benzerliklerini dikkate aldıkları, yani çoğunlukla yapay sınıflandırma kriterlerine dayalı analojik yaklaşımları kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca günlük konuşma dili ile bilimsel terminoloji arasındaki uyumsuzlukların da alternatif kavramların gelişmesine neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Alternatif Kavramlar; Biyoloji Öğretimi; Hayvanların Sınıflandırılması; Omurgalı Hayvanlar ___________________________________________________________________________ GĠRĠġ Fen eğitiminin temel amacı, yapı taşı kavramlar olan bilginin anlamlı olarak öğrenilmesini ve bireylerin bu kavramları günlük hayatlarında kullanabilmelerini sağlamaktır (Driver, 1989). Kavramlar, somut eşya, olaylar veya varlıklar değil; onları belirli gruplar altında topladığımızda ulaştığımız soyut düşünce birimleri olarak tanımlanmaktadır. Bu tanıma göre, kavramların gerçek dünyada ancak örnekleri bulunabilir (Ayas, Çepni, Johnson ve Turgut, 1997). Eğer somut eşya, olay, fikir ya da varlıklar ortak özelliklerine göre gruplandırılmasaydı, insanlar doğada bulunan her bir öğeyi ayrı ayrı öğrenmek zorunda kalacak ve bu karmaşıklık içerisinde bir düzen oluşturması çok zor olacaktı. Dolayısıyla kavramlar, karmaşıklığı en aza indirmekte ve öğrenmeyi kolaylaştırmaktadır. Kısaca ifade etmek gerekirse kavramlar; doğada bulunan nesnelerin, olayların, objelerin ve fikirlerin 1 Sorumlu Yazar email: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx © ISSN:1304-6020 TÜRK FEN EĞĠTĠMĠ DERGĠSĠ Yıl 8, Sayı 4, Aralık 2011 Journal of TURKISH SCIENCE EDUCATION Volume 8, Issue 4, December 2011 http://www.tused.org