TÜRK DİL KURUMU YAYINLARI * Arş. Gör., Bursa Uludağ Üniversitesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, meltemmerve@uludag.edu.tr, ORCID: 0000-0002-1139-3474. Konu, M. M. (2022). Türkçe derslerinde edim bilimsel farkındalığın gerekliliği. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-BELLETEN, 73 (Haziran), 235-266. Sayı: 73 (Haziran) 2022 s. 235-266, TÜRKİYE DOI: 10.32925/tday.2022.82 Araştırma Makalesi Geliş Tarihi: 06.08.2021 Kabul Tarihi: 27.01.2022 TÜRKÇE DERSLERİNDE EDİM BİLİMSEL FARKINDALIĞIN GEREKLİLİĞİ Meltem Merve KONU * Özet Dil öğretiminde ilk hedefi oluşturan bireyin kendini eksiksiz ifa- de ederek hedef dili amacına uygun kullanabilmesi başarılı bir iletişim için oldukça önemlidir. Bu doğrultuda alıcının karşılaştığı sözceleri / tümceleri / dilsel - dil dışı göstergeleri üretiliş amacına uygun olarak yorumlaması ve verici aşamasına geçebilmek için bağlama göre oluş- turduğu sözcelerle iletişim veya bilgilendirme eylemini başarıyla ger- çekleştirebilmesi beklenmektedir. Ana dilini edinirken örtük yapılarla ilgili farkındalık geliştiren birey diğer dilleri de daha kolay ve verimli biçimde öğrenebilecektir. Dil paydaşlarının bilinçsiz biçimde uyguladı- ğı bu kuralların Türkçe öğreticileri tarafından bilinçli olarak öğrenicile- re aktarılması gereklidir. Çalışmada, edim bilimi uygulamalarının dil becerilerinin geliştiril- mesindeki önemini somutlaştırmak amacıyla 5. sınıf (Anıttepe Yayın- cılık), 6, 7 ve 8. sınıf (MEB Yayınları) Türkçe ders kitaplarındaki et- kinlikler değerlendirilmiştir. Süreç temel nitel araştırma desenine göre yürütülmüş, doküman incelemesi tekniğiyle toplanan veriler betimsel analiz yaklaşımıyla J. L. Austin’in Söz Eylem Kuramındaki edim söz- lerine ve J. R. Searle’ün sınıflandırmasına eklemeler yapılarak yorum- lanmıştır. İncelenen etkinliklerde 5. sınıf için 21, 6. sınıf için 10, 7. sınıf için 11, 8. sınıf için 16 edim söz değerine ulaşılmıştır. Etkinliklerde edim sözlerin buldurulmaması ve türlerinin yeterli olmaması nedeniyle farklı bağlamları içerecek biçimde genişletilmesi ve tekrarlı yapılarla pekiştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Türkçe öğretmenliği ana