3. R e c e n z j e I p R z e g l ą d Y pamiętnik literacki cXIII, 2022, z. 2, pl ISSn 0031-0514 dOI: 10.18318/pl.2022.2.18 ROMAn KRzYWY Uniwersytet Warszawski WOKÓŁ STAROpOlSKIej lITeRATURY pOpUlARnej Andrzej Tadeusz Staniszewski, HISTORYje KRAKOWSKIe. FUnKcjO- nOWAnIe nARRAcYjnYcH TeKSTÓW pOpUlARnYcH We WczeSnOnOWO- ŻYTnej AglOMeRAcjI KRAKOWSKIej. (Recenzent: Rafał Wójcik). Kraków (2020). Wydawnictwo Uniwersytetu jagiellońskiego, ss. 320 + 4 wkl. ilustr. „Terminus. Bibliotheca classica”. Seria 2. nr 8. Tytuł niedawno wydanej książki Andrzeja Tadeusza Staniszewskiego zachęca do lektury, zapowiada bowiem analizę zagadnień, które w rodzimych badaniach nad staropolską kulturą popularną nie były dotąd kompleksowo omawiane. zawartość rozprawy okazuje się jednak rozczarowująca, gdyż temat został potraktowany wy- raźnie pretekstowo. O funkcjonowaniu narracyjnych utworów popularnych dowia- dujemy się w gruncie rzeczy niewiele, a forsowane przez autora tezy nie są w mojej opinii przekonujące. Większą część pracy wypełnia referowanie stanu wiedzy o produkcji papieru w Krakowie, o handlu książkami i ich cenach, o cenzurze, szkolnictwie parafalnym itp. W tych partiach główny problem znika z pola widze- nia, a czytelnik zastanawia się, po co przedstawia mu się szczegóły związane z no- wożytnym rozwojem księgarstwa i oświaty, skoro prowadzi to przede wszystkim do zebrania wiadomości na temat dawnych praktyk społecznych w Krakowie, nie dostarcza zaś nowych ani tym bardziej istotnych informacji o zagadnieniu wskazanym w tytule dysertacji. zastosowanie metod właściwych dla modnych ostatnio literacy studies wobec podjętego problemu badawczego nie doprowadziło do pogłębienia wiedzy o literaturze popularnej, choć oczywiście nie sposób odmó- wić wartości syntetycznemu ukazaniu rozmaitych kwestii. nie widzę powodu, by dokładnie omawiać kolejne rozdziały Historyj krakowskich, skoro przeważnie rekapitulują one ustalenia wcześniejszych badaczy. Skupię się raczej na stawianych przez Staniszewskiego tezach dotyczących literatury popu- larnej. Autor formułuje je z dużym przekonaniem, choć podane argumenty trudno uznać za mocne. zanim przejdę do ich odparcia, przybliżyć należy wybrany przezeń materiał badawczy. przedmiotem uwagi Staniszewski uczynił 12 utworów, które zaliczył do obiegu popularnego. Wszystkie one ukazały się w XVI-wiecznym Krakowie: Rozmowy, które miał król Salomon mądry z Marchołtem grubym a sprosnym (1521), Historyja barzo miła i wesoła o Szczęściu a o Swejwoli (1522), Żywot Ezopa Fryga (ok. 1522), Poncyjan, który ma w sobie rozmaite powieści (ok. 1530) 1 , Sowiźrzał krotochwilny 1 Utwór znany też jako Historyja o siedmiu mędrcach.