FAKTÖR AALĐZ SKORLARI KULLAILARAK KARAYAKA KUZULARIDA CALI AĞIRLIK TAHMĐĐ Soner ÇAKAYA* Aydın ALTOP Ertuğrul KUL Güray EREER OMÜ Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü, 55139 4 Samsun *e4mail: scankaya@omu.edu.tr Geli9 Tarihi: 09.02.2009 Kabul Tarihi: 10.04.2009 ÖZET: Bu çalıma Karayaka kuzularında bazı vücut ölçülerinden hesaplanan faktör analiz skorlarını, çoklu regresyon modelinde kullanarak canlı ağırlığı tahmin etmek ve incelenen vücut ölçüleri arasındaki çoklu bağlantıyı elimine etmek için yapıldı. Bu amaçla, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Aratırma ve Uygulama Çiftliğinde yetitirilen 101 adet Karayaka kuzusundan sütten kesim döneminde alınan vücut ölçüleri (cidago ve sağrı yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs çevresi ve derinliği, orta ve arka sağrı geniliği, kürekler arası genilik) ile canlı ağırlık ölçülerinden yararlanıldı. Ele alınan özellikler arasındaki tahmin ilikinin denklemini ortaya koymak için faktör analiz skorları kullanıldı. Tahmin eitliğinde kullanılan cidago ve sağrı yükseklikleri arasında çoklu bağlantı olduğu bilinmektedir. Faktör analizi ile hesaplanan faktör skorlarının, çoklu regresyon modelinde kullanılması ile bağımsız değikenler arasındaki çoklu bağlantının ortadan kalktığını ve buna göre Karayaka kuzularının sütten kesim dönemindeki canlı ağırlık tahmininde faktör analizi skorlarının kullanılması ile daha iyi tahminlerin elde edileceği gösterildi. Anahtar Sözcükler: En Küçük kareler, Faktör analiz skorları, Çoklu regresyon, Karayaka. BODY WEIGHT ESTIMATIO I KARAYAKA LAMBS BY USIG FACTOR AALYSIS SCORES ABSTRACT: This study was conducted to estimate body weight by using factor analysis scores, which wrere calculated from some body measurements in Karayaka lamb, in a multiple regression model and to eliminate the multicollinearity among the investigated body measurements. For this purpose, obtained data, like the measures of body weight and some body measurements (height at withers, height at rump, body length, chest girth and depth, middle and hind rump width, and chest width), at the weaning period from totally 101 Karayaka lambs raised at Research Farm of Ondokuz Mayis University, were used. To find out the prediction equation of relationship between the body weight and the body measurements, factor analysis scores were used. The existing multicollinearity between independent variables in the multiple regression model (heights at withers and rump) was eliminated by using factor analysis scores. The results showed that factor analysis scores derived from the body measurements should be used to estimate the live weight of Karayaka lambs at weaning period. Keywords: Least squares, Factor analysis scores, Multiple regression, Karayaka. 1. GĐRĐB Hayvanların vücut ölçüleri morfolojik yapıları hakkında bilgi vermekte ve bu ölçülerle hayvanların canlı ağırlıkları arasında da yakın iliki bulunduğu bilinmektedir. Canlı ağırlık ile vücut ölçüleri arasındaki ilikiyi yorumlamak için kullanılan en yaygın tahmin modeli çoklu regresyon modelidir. Genelde de bağımsız değikenler arasındaki iç8ilikiler dikkate alınmadan tahmin eitlikleri en küçük kareler (EKK) yöntemine göre elde edilmektedir (Draper ve Smith, 1981; Cankaya ve ark., 2006; Sangun ve ark., 2009). Bu yöntem hayvanların canlı ağırlığını tahmin etmek için oldukça kullanılı bir teknik olmasına karın, bazı sakıncaları da beraberinde getirmektedir. Bunun sakıncalarından biri, incelenen bağımsız değikenler arasında önemli çoklu bağlantı olması durumunda, EKK yöntemi ile tahmin edilen regresyon parametrelerine ait katsayıların istatistikî yorumlamalarında yanlılıklara sebep olabilmesidir. Bu durumu önlemenin bir yolu EKK yöntemini orijinal veri setine doğrudan uygulamak yerine faktör analizi yardımıyla türetilen birbiriyle ilikisiz diğer bir ifade ile ortogonal olan faktör skorlarının regresyon analizinde kullanılması yaklaımıdır. Bu sayede bağımsız değikenler (vücut ölçüleri) arasındaki çoklu bağlantı sorunu bu skorların kullanılmasıyla çözülmü olacaktır (Tabachnick ve Fidell, 2001; Keskin ve ark., 2007). Bu çalımanın amacı Karayaka kuzuların bazı vücut ölçüleri kullanılarak çoklu regresyonla canlı ağırlıklarının tahminini yapmak için tahmin eitliğinin elde edilmesinde faktör analiz skorlarının kullanılabilirliğini ortaya koymaktır. 2. MATERYAL VE METOT Bu çalımada, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Aratırma ve Uygulama Çiftliği’nde yetitirilen sütten kesim dönemindeki (3 aylık yata) 101 ba Karayaka kuzudan alınmı 8 farklı morfolojik özellik (cidago ve sağrı yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs çevresi ve derinliği, orta ve arka sağrı geniliği, kürekler arası genilik) ile canlı ağırlıkları incelendi. Bu özelliklerden, sütten kesim döneminde alınan vücut ölçümleri bağımsız değiken grubunu (X değiken kümesi), canlı ağırlıklara ait ölçümler ise bağımlı değikeni (Y değikeni) oluturmaktadır. Çoklu regresyon analizi bir bağımlı ve birden çok bağımsız değikenler arasındaki ilikiyi izah etmek amacıyla en yaygın kullanılan yöntemlerden biridir. Anadolu Tarım Bilim. Derg., 2009,24(2):98102 Anadolu J. Agric. Sci., 2009,24(2):98102 Ara9tırma Research