243 ADAM WIELOMSKI Podmioty uprawnione do prowadzenia wojen w teorii Carla Schmitta Kontekst historyczny powstania teorii „jus publicum europaeum” „Jestem ostatnim świadomym reprezentantem jus publicum europaeum, jego ostatnim wykładowcą i badaczem” – pisał sam o sobie Carl Schmitt w 1950 r. 1 Koncepcję tegoż jus publicum europaeum (prawo publiczne europejskie) niemie- cki prawnik przedstawił w wielkiej rozprawie Nomos ziemi w prawie narodów Jus Publicum Europaeum (Der Nomos der Erde im Völkerrecht des Jus Publicum Europaeum, 1950). Prace nad tym dziełem Carl Schmitt rozpoczął już w 1942 r. Rozprawa pier- wotnie była pisana jako traktat uzasadniający jego tezę o zmierzchu suweren- nych państw narodowych na korzyść teorii kontynentalnej Wielkiej Przestrzeni (der Großraum) 2 . T ę Wielką Przestrzeń kontynentalną miały ukonstytuować 1 C. Schmitt, Ex Captivitate salus. Erfahrungen der Zeit 1945/47, Berlin 2002, s. 75. 2 C. Schmitt, Völkerrechtliche Großraumordnung: mit Interventionsverbot für raumfremde Mächte. Ein Beitrag zum Reichsbegriff im Völkerrecht, Berlin 1991, s. 11, 51–52, 60–61, 65. Pro- blemu tego nie będziemy tutaj przedstawiać. W znanej nam literaturze przedmiotu koncepcję „Großraumu” omawiają m.in.: J.-L. Feuerbach, La théorie de Großraum chez Carl Schmitt, [w:] Complexio Oppositorum. Über Carl Schmitt, red. H. Quaritsch, Berlin 1988, s. 401–418; C. Za- kravsky, Politische Mythologie des letzten Krieges als Völkerrechtswissenschaft, [w:] Gegen den Aus- nahmezustand. Zur Kritik an Carl Schmitt, red. W. Pircher, Wien 1999, s. 179–200; K. Bruck- schwaiger, Carl Schmitt am Rande des Großraums. Die kurze Geschichte des Begriffs, [w:] tamże, s. 201–218; D. Blasius, Carl Schmitt: Preußischer Staatsrat in Hitlers Reich, Göttingen 2001, s. 184–202; S. Carloni, Grossraum al Nomos der Erde et retour: il pensiero internazionalistico di Carl Schmitt, „Rivista Internazionale di Filosofia del Diritto” 2008, nr 1, s. 51–91; J. Rosatelli, Gli imperi oltre gli Stati. Sul concetto di „Reich” secondo Carl Schmitt, „Materiali per una storia della Cultura Giuridica” 2010, nr 2, s. 387–416. brought to you by CORE View metadata, citation and similar papers at core.ac.uk provided by RepoS