202 Alergia Astma Immunologia 2008, 13(4): 202-207 Nieeozynofilowe mechanizmy zapalenia astmatycznego Noneosinophilic mechanisms of asthmatic inflammation MARTA ROSIEK-BIEGUS, ANDRZEJ MARIUSZ FAL Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii we Wrocławiu Streszczenie W artykule autorzy przedstawiają rolę zapalenia nieeozynofilowego w patomechanizmie astmy oskrzelowej, skupiając się przede wszystkim na udziale neutrofilów w tym procesie. Na podstawie ostatnich donie- sień zostały przedstawione mechanizmy prowadzące do zapalenia neutrofilowego w błonie śluzowej oskrzeli u pacjentów chorych na astmę (szczególnie z uwzględnieniem IL-8), sposoby oddziaływania granulocytów obojętnochłonnych na komórki błony śluzowej oskrzeli (głównie poprzez uwalnianie proteinaz neutrofilowych) oraz konse- kwencje z tego wynikające. W pracy koncentrujemy się także na udziale dwóch najważniejszych grup leków stosowanych w astmie; glikokorty- kosteroidów i β2-mimietyków w zapaleniu nieeozynofilowym i efektach immunologicznych tych procesów. Słowa kluczowe: astma, neutrofil, IL-8, Toll-like-receptor Summary In the article we present the role of non-eosinophilic inflammation in patomechanism of asthma, concentrating on neutrophil part in this pro- cess. We discuss mechanisms underlying neutrophilic inflammation of bronchial mucosa in patient suffering from asthma based on up-to-date literature. We review the pathophysiology of influence of neutrophils to bronchial mucosa and consequences of the process. We focus on two of the most important groups of drugs in asthma: glicocorticosteroids and β2-mimmetics in patomechanism of non-eosinophilic inflammation and immunological effects of this process as well. Key words: astma, neutrophil, IL-8, Toll-like-receptor Adres do korespondencji / Address for correspondence Andrzej Mariusz Fal Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Alergologii ul. Traugutta 57/59, 50-417 Wrocław tel. (71) 733 24 14, fax (71) 733 24 09, e-mail: amfal@pro.onet.pl © Alergia Astma Immunologia 2008, 13(4): 202-207 www.alergia-astma-immunologia.eu Wykaz skrótów: IL – interleukina IgE – immunoglobulina E INFγ – interferon γ TNF – tumor necrosis factor (czynnik martwicy nowotwo- rów) TGF – transforming growth factor (transformujący czynnik wzrostu) PAF – platelet-activating factor (czynnik aktywujący płytki) LTB4 – leukotrien B4 TLR – Toll-like-receptor (receptor Toll-podobny) LPS – lipopolisacharyd IRAK – IL-1R-associated kinase (kinaza związana z recepto- rem TNF) TRAF6 – TNF receptor-associated factor (czynnik związany z receptorem TNF) TAK – TGFβ-activating kinase (kinaza aktywująca TGFβ) NIK – Nf-κB-inducing kinase (kinaza indukująca Nf-κB) Nf-κB – nuclear factor κB (czynnik jądrowy κB) ECSIT – evolutionarily conserved signaling in Toll pathways (ewolucyjnie konserwatywne białko przekaźnictwa pośredniczące w szlaku związanym z receptorem Toll) IKK – IκB kinase (kinaza IκB) CXCR – chemokine (C-X-C motif) receptor (receptor dla che- mokin z motywem C-X-C) STAT6 – signal transducer and activator of transcription 6 (białko przetwarzające i aktywujące transkrypcję 6) ECP – eosinophil cationic protein (kationowe białko eozyno- filów) MPO – mieloperoksydaza Astma oskrzelowa jest chorobą szeroko rozpowszech- nioną w społeczeństwie, szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych. Obecnie na definicję astmy składają się takie czynniki, jak: odwracalny skurcz oskrzeli, przewle- kłe zapalenie dróg oddechowych, nadreaktywność drze- wa oskrzelowego oraz jego przebudowa (remodeling). Przyczyny tych zjawisk pozostają nie do końca poznane. W astmie atopowej skurcz oskrzeli jest spowodowany ekspozycją na alergeny, degranulacją mastocytów zwią- zaną z przeciwciałami grupy IgE, pobudzeniem grupy Th2 limfocytów z następującym eozynofilowym naciekiem zapalnym związanym z takimi mediatorami jak IL-4, IL-5 czy eotaksyna. Tak rozwinięte zapalenie alergiczne stanowi podłoże rozwoju nadreaktywności oskrzeli oraz remodelingu. Wiadomo jednak obecnie, że tylko około 50% przypadków astmy ma podłoże atopowe [1,2].