PRACA KAZUISTYCZNA www.um.viamedica.pl 7 Udar Mózgu 2003, tom 5, nr 1, 7–12 Copyright © 2003 Via Medica ISSN 1505–6740 Adres do korespondencji: Lek. med. Dariusz Gąsecki Klinika Neurologii Dorosłych AMG, ul. Dębinki 7, 80–211 Gdańsk tel.: +48 (0 58) 349 23 00/09, faks: +48 (0 58) 349 23 20 e-mail: dgasecki@amg.gda.pl Praca wpłynęła do Redakcji: 3 kwietnia 2003 r. Zaakceptowano do druku: 12 czerwca 2003 r. Wczesna rekanalizacja tętnicy środkowej mózgu w leczeniu fibrynolitycznym kardiogennego udaru mózgu — opis przypadku Early recanalisation of middle cerebral artery in thrombolytic therapy of cardiogenic stroke — a case study Dariusz Gąsecki 1 , Grzegorz Kozera 1 , Leszek Mierzejewski 2 , Rafał Gałąska 2 , Krzysztof Jodzio 3 , Michał Studniarek 4 , Piotr Lass 5 , Andrzej Rynkiewicz 2 , Walenty Michał Nyka 1 1 Klinika Neurologii Dorosłych Akademii Medycznej w Gdańsku 2 I Klinika Chorób Serca Akademii Medycznej w Gdańsku 3 Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku 4 Zakład Radiologii Akademii Medycznej w Gdańsku 5 Zakład Medycyny Nuklearnej Akademii Medycznej w Gdańsku Streszczenie ________________________________________________________________________ Udary niedokrwienne stanowią 85–90% udarów mózgu, większość z nich to rezultat niedrożności tętnic mózgowych lub szyjnych. Wysoka śmiertelność oraz znaczny odsetek chorych obarczonych trwałym inwalidztwem wskazują na koniecz- ność poszukiwania skuteczniejszych form terapii. Tromboliza mózgowa pozwala na istotne zmniejszenie deficytu neurolo- gicznego. W pracy przedstawiono przypadek 54-letniego mężczyzny, u którego zastosowano leczenie trombolityczne w prze- biegu kardiogennego ogniska niedokrwiennego mózgu w dorzeczu tętnicy mózgu środkowej. Poprawa stanu neurologiczne- go (regresja objawów ogniskowych) nastąpiła już w pierwszej godzinie leczenia i.v. rekombinowanym tkankowym aktywatorem plazminogenu (rt-PA). Rekanalizację tętnicy mózgu środkowej potwierdzono badaniem przezczaszkowej ultra- sonografii dopplerowskiej. Slowa kluczowe: udar mózgu, rt-PA, leczenie trombolityczne, przezczaszkowa ultrasonografia dopplerowska Abstract ____________________________________________________________________________ Acute ischaemic stroke constitutes 85–90% of all stroke subtypes. Majority of brain ischaemia results from cerebral or carotid arteries occlusion. High mortality and invalidity due to stroke are still unsatisfactory. Thrombolytic therapy enables recovery improvement and significant reduction of neurological deficits. In this report we present a case of 54-year-old male with ischaemic stroke of cardiogenic origin in territory of middle cerebral artery. Significant neurological recovery was observed during the first hour of i.v. rt-PA infusion. Recanalisation of middle cerebral artrery was confirmed with Transcranial Doppler examination. Key words: acute ischaemic stroke, rt-PA, thrombolytic therapy, Transcranial Doppler Wstęp Udary niedokrwienne stanowią około 85–90% wszystkich udarów mózgu [1]. Większość z nich powstaje w wyniku niedrożności tętnic mózgo- wych lub domózgowych. U ponad 80% pacjentów z udarem niedokrwiennym wykazano obecność okluzji naczyniowej, co potwierdzają wyniki ba- dań angiograficznych [2]. Za najbardziej uzasad- nione należy zatem uznać leczenie zmierzające do wczesnej rekanalizacji naczynia i reperfuzji (przy- wrócenia przepływu) w obszarze niedokrwienia. Skutecznym sposobem udrożnienia naczynia krwionośnego jest rozpuszczenie zakrzepu zamyka- jącego (lub przewężającego) światło naczynia [3]. Podejmuje się również próby mechanicznego udroż- niania naczyń mózgowych [4]. Pierwsze kliniczne zastosowanie trombolizy w leczeniu niedrożności tętnic mózgowych podjęto w końcu lat 50. XX wie- ku [5], a więc przed wprowadzeniem tomografii komputerowej. Z powodu wysokiej częstości powi- kłań krwotocznych metoda ta została zaniechana. Dopiero na początku lat 80. powrócono do leczenia fibrynolitycznego w udarze mózgu, stosując miej- scowo urokinazę w zakrzepicy tętnicy podstawnej.