www.um.viamedica.pl 48 PRACA POGLĄDOWA Udar Mózgu 2005, tom 7, nr 2, 48–55 Copyright © 2005 Via Medica ISSN 1505–6740 Adres do korespondencji: Lek. med. Bożena Zięba ul. Łódzka 44A/3, 80–180 Gdańsk tel.: 0 604 406 191 e-mail: bozena.zieba@wp.pl Praca wpłynęła do Redakcji: 10 lipca 2005 r. Zaakceptowano do druku: 26 listopada 2005 r. Udar krwotoczny mózgu jako powiklanie fibrynolitycznego leczenia zawalu serca Hemorrhagic stroke as a complication of fibrynolytic treatment in myocardial infarction Bożena Zięba 1 , Dariusz Gąsecki 2 , Marcin Gruchała 1 , Andrzej Rynkiewicz 1 , Walenty M. Nyka 2 , Jerzy Bellwon 1 , Agnieszka Węgrzyn 1 1 I Klinika Chorób Serca Akademii Medycznej w Gdańsku 2 Klinika Neurologii Dorosłych Akademii Medycznej w Gdańsku Streszczenie ________________________________________________________________________ Udar zakrzepowo-zatorowy jest najczęstszą formą udaru u chorych nieleczonych fibrynolitycznie, natomiast u pacjentów poddanych terapii fibrynolitycznej najczęściej dochodzi do krwawienia śródczaszkowego. Większość udarów niedokrwien- nych występuje ponad 48 godzin od zastosowania tej terapii. Udary krwotoczne powstają najczęściej w ciągu pierwszych 24 godzin. Wiadomo, że niektórzy chorzy są bardziej narażeni na krwawienie śródczaszkowe jako powikłanie leczenia fibrynolitycznego stosowanego w zawale serca. Leczenie takie zmniejsza śmiertelność w zawale serca z uniesieniem odcinka ST i nadal jest powszechnie stosowaną metodą terapeutyczną w wielu ośrodkach. Jednak — ze względu na ryzyko wystąpienia tak poważnego powikłania, jakim jest krwawienie śródczaszkowe, które wiąże się z ryzykiem ciężkiego inwalidz- twa, a nawet zgonu — u chorych z zawałem serca i przebytym udarem w wywiadzie oraz towarzyszącymi innymi czynnikami ryzyka krwawienia śródczaszkowego należy preferować pierwotną angioplastykę przed leczeniem fibrynolitycznym. Slowa kluczowe: krwawienie śródczaszkowe, terapia fibrynolityczna, powikłania zawału serca Abstract ___________________________________________________________________________ Thromboembolic stroke most often occurs in patients who do not receive fibrynolytic treatment. Intracranial hemorrhage is the most common form of stroke in patients receiving thrombolytic therapy. Majority of thromboembolic stroke occures more than 48 hours after fibrynolytic therapy administration. Hemorrhagic stroke usually occurs in the first 24 hours after fibrynolytic therapy. It is well known that some groups of patients have high risk intracranial hemorrhage as a complication of thrombolytic treatment of myocardial infarction. Fibrynolytic therapy reduces risk of death in myocardial infarction with ST segment elevation and is commonly used in many hospitals. The risk of as serious complication as cerebral hemorrhage, which can cause impaired neurological functions or even death, is very high in patients with recent myocardial infarction and stoke in history, so in this situations primary percutaneous angioplasty should be prefered. Key words: intracerebral hemorrhage, fibrynolytic treatment, myocardial infarction complications Wstęp Incydenty mózgowo-naczyniowe należą do najpoważniejszych powikłań u pacjentów z ostrym zawałem serca. Najczęstszą formą udaru u chorych niepoddanych leczeniu fibrynolitycznemu jest udar zakrzepowo-zatorowy, występujący u 2,4% z nich [1], szczególnie u pacjentów z rozległym za- wałem ściany przedniej. U chorych leczonych fi- brynolitycznie najczęstszą formą udaru są krwa- wienia śródczaszkowe, pojawiające się z częstością 0,1–1,4% [2–5]. Udar krwotoczny Udar krwotoczny wiąże się z wystąpieniem krwawienia śródczaszkowego, najczęściej śródmiąż- szowego, z wytworzeniem ogniskowego krwiaka, który najczęściej jest zlokalizowany w jądrach pod- stawy mózgu (35–44%), rzadziej w półkulach mó- zgu (19–25%), wzgórzu (10–15%), móżdżku (5– –10%), moście (5–9%) i wyjątkowo w rdzeniu przedłużonym [6]. Do wystąpienia krwawienia śródczaszkowe- go predysponują: • rasa czarna (w porównaniu z białą) [7]; • płeć żeńska [8]. Ten związek może się okazać mniej istotny po uwzględnieniu współistnienia innych czynników — kobiety leczone fibrynolitycznie są starsze, czę- ściej mają nadciśnienie tętnicze, palą tytoń, cho- rują na cukrzycę, później włącza się u nich tera-