Rana. Literatura – Doświadczenie – Tożsamość 2021, nr 1(3): Męskość ISSN 2719‑5767 DOI: http://doi.org/10.31261/Rana.2021.3.06 Ewa Graczyk Uniwersytet Gdański htp://orcid.org/0000-0002-6134-2798 Jak ogromne mroczne świerszcze O watykańskiej „dylogii” ( Spiżowa brama i Urząd ) Tadeusza Brezy Just Like Dark Huge Crickets On Tadeusz Breza’s Vatican “Duology” (Spiżowa brama and Urząd) Abstract: This article focuses on Tadeusz Breza’s (1905–1970) two texts published in 1960: Spiżowa brama, a literary reportage, and Urząd, a novel. The later work is analysed in the context of the former in order to demonstrate that both texts might be treated as a partly concealed story of the undisclosed homosexual desire infltrating the Catholic Church. Moreover, the writer’s atitude to com- munism is yet another issue encoded in Urząd. Key words: Vatican, homosexuality, pre-emancipatory homosexual literature Streszczenie: Artykuł poświęcony jest dwóm tekstom Tadeusza Brezy (1905– 1970) opublikowanym w 1960 roku: reportażowej Spiżowej bramie oraz powieści Urząd. Autorka analizuje tę ostatnią w kontekście reportażu o Watykanie, uka- zując, że oba teksty można traktować jako na poły ukrytą opowieść o skrytym homoseksualnym pożądaniu przenikającym Kościół katolicki. Zaszyfrowanym tematem Urzędu okazuje się również problem stosunku pisarza do komunizmu. Słowa kluczowe: Watykan, homoseksualizm, homoseksualna literatura prze- demancypacyjna