Metabolik Sağlık ve Yaşam Biçimi Metabolical Health and Lifestyle Behavior H.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi Cilt:6, Sayı:1, 2019 doi: 10.21020/husbfd.541591 39 Özgün araştırma Diyet Kalitesi ve Sedanter Geçirilen Süre Obez Fenotiplerinde Metabolik Sağlığı Etkiler mi? Sümeyra ÖTELEŞ 1 İD , Pelin Bilgiç 2 İD Gönderim Tarihi: 18 Mart, 2019 Kabul Tarihi: 1 Nisan, 2019 Basım Tarihi: 26 Nisan, 2019 Öz Amaç: Obezite son yıllarda hızla artmakla birlikte önemli fenotipik varyasyonları olan kompleks ve heterojen bir durumdur. Obezite kardiyovasküler hastalıklar (KVH), tip 2 diyabet, dislipidemi ve hipertansiyon gibi birçok metabolik komplikasyonlarla ilişkilidir. Ancak bu komplikasyonların gelişimine dirençli olan obez alt grubu tanımlanmakta ve “metabolik olarak sağlıklı (MS) obez” şeklinde adlandırılmaktadır. Bu çalışmanın amacı diyet kalitesi ve sedanter geçirilen sürenin obez fenotipleri arasında karşılaştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya diyabet, hipertansiyon ve dislipidemi tanısı almayan, gebe ve menopoz döneminde olmayan hafif şişman/obez (Beden Kütle İndeksi (BKİ) ≥25,00 kg/m 2 ) 19-50 yaş arası 57 gönüllü menopoza henüz girmemiş kadın bireyler katılmıştır. Bireylere genel özelliklerinin sorgulandığı bir anket uygulanmış, antropometrik ölçüm ve vücut bileşimi verileri alınmıştır. Bireylerden bir gün hafta içi, bir gün hafta sonu olmak üzere toplam iki günlük geriye dönük besin tüketimi alınarak Sağlıklı Yeme İndeksi -2005 (SYİ-2005) ölçeği ile diyet kaliteleri hesaplanmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite ile sedanter geçirilen süreleri ise Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ile saptanmıştır. Katılımcılar yüksek kan basıncı, trigliserit, glukoz, düşük yüksek yoğunluklu lipoprotein ve insülin direnci (Metabolik Olarak Sağlıklı Olmayan (MSO)≥2; MS<2) dahil olmak üzere kardiyometabolik risk faktörlerine göre sınıflandırılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda hafif şişman/obez bireylerin %56’sının (n=32) metabolik olarak sağlıklı olduğu saptanmıştır. MS hafif şişman/obez bireylerin SYİ puanının MSO hafif şişman/obez bireylerin puanından daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). MS grubunun tam meyve, tam tahıl, süt ve et/kurubaklagil diyet kalitesi skorlarının MSO grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p>0.05). MS grubun MSO gruba göre sedanter geçirilen sürenin daha az olduğu görülmüştür (p> 0.05). Sonuç: Obezitenin metabolik risk faktörlerine karşı dirençli olan MS fenotipinin gelişiminde altta yatan faktörler son yıllarda tartışılmakta ve yaşam tarzı faktörlerinin ayırıcı bir etken olabileceği vurgulanmaktadır. Sağlıklı beslenme ve hareketli yaşam gibi yaşam tarzı faktörlerinin MS obez fenotipinin gelişiminde olası etkilerinin aydınlatılması, obezitenin tedavisinde yararlı olacaktır. Anahtar kelimler: Obezite, metabolik sağlık, diyet kalitesi, sedanter süre 1 Sümeyra Öteleş. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü. e-posta: sumeyraoteles@hacettepe.edu.tr 2 Pelin Bilgiç (Sorumlu Yazar). Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Sıhhiye, Ankara. Telefon:(0312) 305 10 94, e-posta: pbilgic@hacettepe.edu.tr