TAM METİN SÖZEL SUNUMLAR 227 CFRP/Ti6Al4V YIĞININ FARKLI GEOMETRİLİ TAKIMLARLA DELİNMESİNDE MİNİMUM DELAMİNASYON OLUŞUMU İÇİN PROSES PARAMETRELERİNİN ÇOK AMAÇLI OPTİMİZASYONU Ali Riza MOTORCU 1 , Ergün EKİCİ 2 1-2 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çanakkale / Türkiye Öz: CFRP/Ti6Al4V yığınlar, mükemmel özelliklerinden dolayı havacılık endüstrisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Delik delme işlemi bu yığınların delinmesinde en sık kullanılan talaşlı imalat işlemle- rinden birisidir. Bu yığınların delinmesinde CFRP bileşenin delik girişi ve delik çıkışında delaminasyon tipi bir hasar oluşur ve oluşan bu delaminasyonun derecesini belirlemek için ise delaminasyon faktörü kullanılır. Bu deneysel çalışmada, CFRP/Ti6Al4V yığınların üç farklı geometrili kaplamalı karbür mat- kaplarla delinmesinde CFRP’nin delik girişi ve çıkışında oluşan delaminasyonu minimize etmek için delme parametrelerinin optimal seviyeleri belirlenmiştir. Taguchi Metodu L 27 ortogonal dizi deney ta- sarımında, hazırlanan CFRP/Ti6Al4V yığın üzerinde üç farklı kesme hızı (15, 21 ve 29 m/dak) ve üç farklı ilerleme miktarında (0.040, 0.056 ve 0.078 mm/dev) üç farklı geometriye (8524-100HF, 2475- 100F ve 5514-RT100U) sahip matkaplarla işlenebilirlik deneyleri gerçekleştirilmiştir. CFRP bileşeninin delik girişleri ve delik çıkışlarında oluşan delaminasyonlar bilgisayar bağlantılı optik mikroskop ile in- celenmiş ve DinoCapture yazılımı yardımıyla ölçülmüştür. Aynı anda hem minimum delik girişi dela- minasyon faktörü (Df_giriş) hem de minimum delik çıkışı delaminasyon faktörü (Df_çıkış) elde etmek için Taguchi Metodu Temelli Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemi ile çok amaçlı optimizasyon işlemi yapılmıştır. CFRP/Ti6Al4V metalik yığın T3 (5514-RT100U) kodlu kaplamalı karbür matkaplarla Vc=15m/dak, f=0.040 mm/dak’da delindiğinde delik girişinde ve çıkışında minimum delaminasyon oluşmuştur. Delaminasyon faktörleri üzerinde delme parametrelerin ana etkileri sırasıyla; kesici takım geometrisi, ilerleme miktarı ve kesme hızı şeklinde olmuştur. Anahtar Kelimeler: CFRP/Ti6Al4V Yığın, Delaminasyon, Delaminasyon Faktörü, Kaplamalı Karbür Takım, Delme, Taguchi Metodu, Gri İlişkisel Analiz GİRİŞ ve KURAMSAL ÇERÇEVE CFRP (Karbon Elyaf Takviyeli Plastik Kompozitler), titanyum alaşımları (Ti) ve yığınlar (CFRP/Ti, CFRP/Al, CFRP/Al/Ti) gibi hafif ve yüksek mukavemetli malzemeler ticari uçaklarda yaygın olarak kullanılmaktadır (Ekici ve Motorcu, 2020; Motorcu ve Bilge, 2017; Senthilkumar vd., 2018; Zitoune vd, 2016). CFRP/Ti6Al4V yığınlar, üstün özellikleri sebebiyle uzay ve havacılık sektöründe çok tercih edilmektedir. Çeşitli uygulamalarda boyutsal doğruluk ve montaj performansı elde etmek için bu yığın- ların mekanik olarak işlenmesi gerekir. Bununla birlikte, bu tür bir kompozit -metal yığınının işlenmesi, her bir bileşenin farklı doğası ve bunların ilgili zayıf işlenebilirliği nedeniyle imalat sektörlerinde genel- likle son derece zorlu bir görevdir. Yüksek kuvvet/ısı oluşumu, ciddi delik hasarı ve hızlı takım aşınması nedeniyle özel sorunlar ortaya çıkabilir (Jia vd., 2020-1; Jia vd., 2020-2). Farklı mekanik özelliklerinden dolayı CFRP/Ti6Al4V yığınlarını delerken aşınma oranları hızlıdır. Takım aşınması, yüksek bir itme kuvvetine yol açar ve böylece delinmiş deliklerin kalitesini düşürür (Zitoune vd., 2016; Jia vd., 2020-2; Luo vd., 2018). CFRP’nin delik giriş ve çıkışında oluşan delaminasyonlar bu yığınların delinmesi sıra- sında en çok karşılaşılan delik hasarlarından birisidir (Jia vd., 2020-1; Jia vd., 2020-2). Bu delaminas-