13 Długość życia człowieka i jego uwarunkowania według Biblii Human life length and his conditions according to the Bible Sławomir Stasiak 1 Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu ORCID: 0000-0002-0949-2043 Streszczenie Życie człowieka zależy m.in. od oddychania, czyli delikatnego tchnienia, które Stary Testament opi- suje terminem rû a ḥ, a które nie zależy od jego woli i jest narażone na niebezpieczeństwo zgaszenia w każdej chwili. W rzeczywistości życie jest krótkie, niczym dym lub cień. Jest wręcz nicością. Jest coraz krótsze, skoro jego miarą jest lat siedemdziesiąt, osiemdziesiąt, gdy jesteśmy mocni. Wszystkie stworzenia, ludzie i zwierzęta – nawet płynąca woda (ale nigdy rośliny) – posiadają „życie”. Czło- wiek jednak nie jest absolutnym dysponentem życia i nie może do niego dodać nawet jednego dnia do długości przewidzianej przez Stwórcę, ani niczego od niego odjąć. Biblia bardzo ściśle wiąże skraca- jącą się długość życia człowieka z konsekwencjami grzechu. Najpierw pierwszych rodziców, kiedy przeszedł na wszystkich jako grzech pierworodny. Następnie z grzechami indywidualnymi człowieka, które wzbudzają gniew Boga. Na pytanie natomiast o to, co może zapewnić nam długowieczność, starożytni mieli szczególny pogląd. Byli przekonani, że długowieczność jest nagrodą za zdobycie mądrości. Długowieczność patriarchów była owocem bożego błogosławieństwa. Choć z drugiej stro- ny wiek człowieka już w Księdze Rodzaju został ograniczony do stu dwudziestu lat, a Syrach stwier- dza, że długie życie człowieka to sto lat. Jak podkreślają poszczególne części Rdz 1–11, kolejne po- kolenia coraz bardziej oddalały się od Boga przez grzechy. Dlatego też autor tej części Księgi Rodzaju delikatnie, ale stanowczo zaznacza, że liczba lat następujących po sobie pokoleń sukcesyw- nie malała. W bezpośredniej zaś bliskości potopu osiągnęła już miarę porównywalną ze zwyczajną średnią wieku człowieka również dzisiaj. Widać więc bardzo wyraźnie, że nie tylko w Rdz 5,1–32, ale także w całym bloku Rdz 1–11, na podawany wiek kolejnych pokoleń żyjących na ziemi należy pa- trzeć z perspektywy literackiej i symbolicznej, a przede wszystkim teologicznej. Słowa kluczowe długość życia, Stary Testament, patriarchowie, życie, zło/grzech, mądrość Abstract A person’s life depends, among other things, on breathing, that is, gentle breath, which the Old Testa- ment describes with the term rû a ḥ, and which does not depend on human will and is in danger of being stopped at any time. In fact, life is short, like smoke or shade. It is almost nothingness, shorter and shorter, since seventy is the sum of our years, or eighty, if we are strong. All creatures, humans and 1 E-mail: gimel@poczta.onet.pl DOI: 10.34616/23.20.107