แนวทางการแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยของคนจน เมืองชุมแพจังหวัดขอนแก่น จากการด�าเนินการ ตามโครงการบ้านมั่นคง 1 Approaches to Solve Urban Poor Housing Problems: A Case Study of the Baan Mankong Project in Chumpae Municipality, Khon Kaen Province 1 บทความนี้ได้รับการสนับสนุนจากศูนย์วิจัยพหุลักษณ์สังคมลุ ่มน�้าโขง คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น บทคัดย่อ บทความนี้ มุ่งเน้นการศึกษากระบวนการแก้ไขปัญหาที่อยู ่อาศัยผู้มีรายได้น้อย โดยศึกษาขั้นตอนการด�าเนินโครงการจากเอกสาร การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสนทนา แบบกลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบไม่เป็นทางการ ข้อมูลผู้เดือดร้อนเรื่องที่อยู ่อาศัยของ เมืองชุมแพมีจ�านวน 1,126 ครัวเรือน มีการด�าเนินแก้ไขแล้วจ�านวน 391 ครัวเรือน คงเหลือ ผู ้เดือนร้อนอีกจ�านวน 735 ครัวเรือนที่จะต้องด�าเนินการแก้ไขปัญหา ได้ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลง ทั้งระดับชุมชนและระดับเมือง เกิดการก่อสร้างชุมชนใหม่ การพัฒนาปรับปรุงชุมชนเดิมเกิด การพัฒนาด้านสังคมการสร้างสวัสดิการของชุมชน การสร้างอาชีพเสริม การสร้างแหล่งทุนของ ชุมชน เป็นต้น การพัฒนาโครงการช่วยเหลือผู ้เดือดร้อนของเมืองด้วยการสร้างชุมชนใหม่เทศบาล เมืองชุมแพ พิจารณาจากพื้นที่สามารถรองรับขยายตัวที่มีความเหมาะสมด้านสาธารณูปโภค พื้นฐานทั้งในปัจจุบันและอนาคต ผลจากการด�าเนินโครงการบ้านมั่นคง เป็นการวางแผนแก้ไข ปัญหาที่อยู ่อาศัยทั้งเมืองจากท�างานร่วมกันของภาคีที่เกี่ยวข้อง โดยเป็นการบูรณาการ ทั้งงบประมาณและองค์ความรู้ในการด�าเนินโครงการ ค�ำส�ำคัญ: ที่อยู่อาศัยของคนจนเมือง โครงการบ้านมั่นคง การวางแผนที่อยู่อาศัย วารสารสังคมลุ่มนํ้าโขง : ปีที่ 8 ฉบับที่ 1 มกราคม-เมษายน 2555 หน้า 47-62 Journal of Mekong Societies : Vol.8 No.1 January-April 2012, pp. 47-62 กิตติ หนองพล / นพดล ตั้งสกุล Kitti Nongpon / Nopadon Thungsakul