Yazışma adresi / Correspondence: Tuncay Tufan, Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Hayvan Besleme ve Beslenme Hasta- lıkları Anabilim Dalı, Kars, Türkiye E-posta: tuncay-tufan@hotmail.com Lalahan Hay. Araşt. Enst. Derg. 2014, 54 (1) 21-27 Araştırma Makalesi / Research Article Japon Bıldırcını rasyonlarına farklı oranlarda klinoptilolit ilavesinin besi performansı, karkas verim özellikleri ve bazı kan parametrelerine etkisi Tuncay TUFAN 1 , Cavit ARSLAN 1 , Mehmet SARI 2 1 Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Anabilim Dalı, Kars. 2 Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Zootekni Anabilim Dalı, Kars Geliş Tarihi / Received: 25.10.2013, Kabul Tarihi / Accepted: 24.03.2014 Özet: Bu çalışma, bıldırcın rasyonlarına klinoptilolit ilavesinin besi performansı, karkas verim özellikleri ve bazı kan parametreleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada bir günlük yaşta, karışık cinsiyette 272 adet Japon bıldırcını civcivi kullanılmıştır. Bıldırcın civcivleri her birinde 68 civciv bulunan dört ana gruba, her ana grup kendi içinde her birinde 17 civciv bulunan 4 alt gruba rastgele ayrılmıştır. Bıldırcınlara başlangıç (1-21. gün) ve büyütme (22-42. gün) dönemi için iki temel rasyon hazırlanmıştır. Gruplardan biri araştırma süresince bu temel rasyon- larla beslenirken (Kontrol), diğer grupların yemlerine %2 (Deneme I), %4 (Deneme II) ve %6 (Deneme III) klinoptilolit ilave edilerek beslenmiştir. Araştırma sonunda canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yemden yararlanma oranı bakımından gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmemiştir. But oranı, Kontrol grubunda Deneme II ve Deneme III gruplarından, kanat oranı ise Kontrol grubunda tüm deneme gruplarından önemli derecede yüksek tespit edilmiştir. Serum alkalin fosfataz, total protein, trigliserit, kolesterol, sodyum, klor, potasyum miktarları bakımından gruplar arasında farklılık görülmemiştir. Sonuç olarak, bıldırcın rasyonlarına %2 klinoptilolit ilavesinin besi performan- sı ve kan parametrelerini etkilemediği, kanat oranını düşürdüğü, %4 ve 6 oranında ilavesinin ise besi performansını ve kan parametrelerini etkilemediği, ancak but ve kanat oranını düşürdüğü tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Bıldırcın, klinoptilolit, besi performansı, karkas, kan parametreleri Effects of Clinoptilolite Supplementation to Japanese Quail Diet on Growth Performance, Carcass Traits and Some Blood Parameters Summary: The study conducted to determine effect of clinoptilolite supplementation to the Japanese quail diet on growth performance, carcass traits and some serum parameters. Two hundred seventy-two, one day old Japanese quail chicks were divided into four main groups each containing 68 chicks, each main group divided into four subgroups which is containing 17 chicks. A basal starter diet for 1 th -21 th days and a grower diet for 22 th -42 th days prepared for quails. One of the groups was fed these basal diets (Control) during the study; the other groups were fed with the same basal diet, additionally their diets replaced with %2, 4 and 6 clinoptilolite. At the end of the research, there were no dif- ferences on live weight, live weight gain, feed consumption and feed conversion ratio among the groups. There were no statistical differences in carcass parameters but leg ratio signifcantly higher in the Control group than those of the Trial II and Trial III groups and the wing ratio also higher in the Control group than all trial groups. There were no differences on serum alkaline phosphatase, total protein, triglyceride, cholesterol, sodium, chlorine and potassium concentrations among the groups. In conclusion, it is established that addition of 2% clinoptilolite to the quail diet did not affect growth performance and blood parameters, decreased wing ratio, addition of 4 and 6% diet did not affect growth performance and blood parameters, but decreased leg and wing ratio. Key words: Quail, clinoptilolite, growth performance, carcass, blood parameters Giriş Son zamanlarda çiftlik hayvanlarında yem katkı maddesi olarak kullanılan maddelerden birisi de zeolitlerdir. Zeolitler; kafes yapılarında alüminyum, silis ve oksijen, gözeneklerinde ise katyon ve su içe- ren mikro gözenekli (14), volkanik, kristal yapılı, düşük ağırlıklı, homojen, alüminyum silikattan olu- şan, yapısında Na, K, Ca, Mg, Si gibi alkali ve top- rak alkali elementleri içeren doğal bileşiklerdir (6, 11, 15, 25). Birbirine kanallarla bağlanan mikro gö- zenekli yapıya sahip zeolitler, bulunduğu ortamda- ki gazı, sıvıyı ve toksinleri-mikotoksinleri adsorbe edebilme yeteneğine sahiptirler (13, 26). Dünyada