International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 4/3 Spring 2009 “BAK” EYLEMĐYLE KURULU EKSĐLTĐLĐ CÜMLE TÜRÜ ÜZERĐNE Kerime ÜSTÜNOVA * ÖZET Türkçede “bak”eyleminin yüklem görevini üstlendiği bazı cümlelerin, ardından gelen ikinci bir cümleyle oluturduğu “Bakıyorum her geçen gün biraz daha güzelle/iyorsun.”, “Baktım ki bu ödevi yapmayacaksın, ba/kasına verdim.” vb. yapılarda iki cümle arasındaki biçimsel iliki doğrudan kurulamaz. Bataki ve sondaki cümle arasında yüzey yapıya çıkamamı, yüklemi “bak”, “gör” eylemleriyle kurulu bir cümle bulunur: “Bakıyorum, her geçen gün biraz daha güzelle/iyorsun.”, “Baktım, ki bu ödevi yapamayacaksın, ba/kasına verdim.” vb. Derin yapıda bırakılan aradaki cümle, sondaki cümlenin yüklemi konumundadır. Çünkü yapının ikinci bölümündeki dil birimi (son cümle), tek baına alındığında bitmi bir cümle görüntüsü vermekle birlikte derin yapıda kalmı baka bir yükleme hizmet eden, nesne görevindeki iç cümledir. Bu nedenle cümle çözümlemelerinde yüzey yapıdaki ilk cümleyle son cümlenin birbirine yalnız anlamsal açıdan bağlı iki basit cümle olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: yüzey yapı, derin yapı, eksilti ON THE ELLIPTICAL SENTENCES WITH THE VERB “BAK” ABSTRACT In Turkish, for the structures including some sentences with the verb “bak” functioning as the predicate which are combined with another sentence in * Doç. Dr. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi ustunovak@yahoo.com ; ustunovak@uludag.edu.tr .