SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 261 Ordu-Üniversite-Sanayi İşbirliğinin Ekonomik Gelişme Üzerindeki Rolü The Role of Army-University-Industry Cooperation in Economic Development Asst. Prof. Dr. Özgür Uysal (Akdeniz University, Turkey) Prof. Dr. Recep Kök (Dokuz Eylül University, Turkey) Abstract The cooperation between the different institutions in an economic system, is one of the elements that contributes to the development of the economic system. The main purpose of this study is to analyze the main determinants of growth rate of the defense industry based patent production as a concretized indicator of the information economics, in order to determine in which ways the army-university-industry cooperation will contribute to economic development. In this study, generated basic and derivative hypotheses were tested using panel data method on NATO countries and were developed an econometric model to provide and improve the army-university-industry cooperation. The contribution of the army-university-industry cooperation to economic development have been revealed with a model proposal. According to the results of analysis, the basic dynamics that determined the growth rate of patent production resulting from army-university-industry cooperation are the share of technological progress of army on national income received by the army, the share of university R&D expenditures in total R&D expenditure and technological gap levels of the countries. It’s observed that any reduction in technological gap levels of the countries or any increase in military-oriented technological progress or the share of university R&D expenditures in total R&D expenditure increases the growth rate of patent production resulting from the army-university-industry cooperation. 1 Giriş Sosyal sistem parçalardan oluşan bir bütündür ve ekonomik sistem de sosyal sistem içerisinde var olan kurumlardan birisidir. Bu nedenle sosyal sistem içerisinde bulunan herhangi bir parçada meydana gelen bir değişiklik bütünün diğer parçaları üzerinde de etkide bulunur. Söz konusu durum, ister ekonomik, ister politik, isterse kültürel olsun bütün olaylar için aynıdır. O halde ekonomik sistemi, daha genel ve tüm sistemleri içerisine alan sosyal sistem içerisinde analiz etmek gerekir. Böylece ekonomik sisteme etki eden birçok faktör analiz dışına itilmemiş olur. Gelişme gibi birden çok faktörden etkilenen toplumsal bir olgunun doğru ve tutarlı bir analizinin yapılabilmesi ekonomiyle birlikte sosyo-kültürel ve psikolojik faktörleri de içinde barındıran bir yöntemle mümkün olabilir. Gelişme araştırmaları ancak bu şekilde tek boyutluluktan ve indirgemecilikten kurtarılıp toplumların problemlerini çözmeye yöneltilebilir. Sosyal sistem bütününün parçalarından birisi ekonomik gelişmedir. Ekonomik gelişmeye etki eden faktörlerden birisi ise kurumlar arası işbirliğidir. Farklı kurumlar aralarında fikir, bilgi ve ürün paylaşımı yaparak yenilik üretmekte ve bu yolla ekonomik gelişmeye katkı sağlamaktadırlar. Bu işbirlikleri arasında ekonomi k gelişmenin itici gücü konumunda olan ve ilerlemeye en yatkın olması beklenen ilişki üniversite -sanayi işbirlikleridir. İktisat literatüründe üniversite-sanayi işbirliğine yönelik olarak yapılan birçok çalışma mevcuttur. Yapılan bu çalışmalarda üniversite-sanayi işbirliğinin ne şekilde olduğu/olması gerektiği ve üniversitelere, sanayiye ve genel ekonomiye olan katkıları çeşitli boyutlarıyla ele alınmıştır. Bu çalışmada ise ordu, üniversite ve sanayi arasında oluşturulacak işbirliği, ekonomik gelişmeye katkıları bağlamında ortaya konulmuştur. İktisat literatüründe bu anlamda bir çalışma bulunmazken, ekonomilerdeki bazı temel kurumlarının niteliksel yapısı ve işleyişinin geliştirilmesine yönelik bazı öneriler ortaya koyması çalışmanın bir başka önemli yanıdır. Bu çalışmanın temel amacı ülkelerin temel kurumları olan ordunun ve üniversitelerinin hem kendi aralarında hem de sanayi sektörü ile işbirliğini geliştirecek bir model önerisi ortaya koymak, nasıl bir ordu-üniversite- sanayi işbirliği modellenebileceğini araştırmak ve bilgi ekonomisinin somutlaştırılmış göstergesi olan savunma sanayi temelli patent üretiminin temel belirleyenlerini analiz etmektir. Bu sayede ekonomik gelişmede ordu, üniversiteler ve sanayi arasındaki karşılıklı etkileşimin ve işbirliğinin rolü ortaya konmuş ve bu konuda tarafımızdan kurulmuş hipotezler test edilerek ordu-üniversite-sanayi işbirliğinin geliştirilmesine yönelik politika önerileri geliştirilmiştir. Bu çalışma orduyu da içine alan bir işbirliği modeli ortaya koyarak literatürde ki bu eksikliği gidermeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın uygulama kısmında ordu-üniversite-sanayi işbirliğini sağlamaya ve geliştirmeye yönelik bir takım hipotezler kurulmuştur. Daha sonra ordu-üniversite-sanayi işbirliğine yönelik ilgili değişkenler belirlenerek ekonometrik bir model oluşturulmuş ve NATO ülkeler grubu üzerinden panel veri yöntemiyle çalışmanın hipotezleri test edilmiştir.