Turkiye Klinikleri J Med Sci 2010;30(1) 218 Toplum Kökenli Menenjit/Meningoensefalitler: Beş Yılın Retrospektif Değerlendirilmesi ÖZET Amaç: Bu çalışma kliniğimizde izlediğimiz menenjit / meningoensefalit olgularının etiyolojik faktörleri- ni, morbiditesini, fatalite oranlarını ve maliyetini değerlendirmek, ülkemiz ve dünya verileriyle karşılaştırmak amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntemler: Kliniğimizde Nisan 2003-Mayıs 2008 tarihleri arasında izlenen 51 erişkin menenjit/meningoensefalit olgusu retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların demografik özellikleri ve klinik bilgileri hasta dosyalarından elde edildi. Menenjit/meningoensefalit tanısı uygun klinik bulgular varlığında, beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemeleri ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleri ile konuldu. Bulgular: Elli bir olgu- nun 29’una (%56.9) akut bakteriyel menenjit, 12’sine (%23.5) viral meneningoensefalit, 10’una (%19.6) tüber- küloz menenjit tanısı konuldu. Menenjitin klasik bulguları olan ateş, ense sertliği ve bilinç değişikliği akut bakteriyel menenjit olgularının %69’unda, viral meningoensefalit olgularının %50’sinde, tüberküloz menenjit olgularının %40’ında saptandı. Kan beyaz küre sayısı akut bakteriyel menenjit olgularında 19.308/mm³, viral me- ningoensefalit olgularında 10.389/mm³, tüberküloz menenjit olgularında 9980/mm³ olarak tespit edildi. Akut bakteriyel menenjit olgularında kan beyaz küre sayısının yüksek olması istatistiksel olarak anlamlıydı (p< 0.05). Akut bakteriyel menenjit olgularında beyin-omurilik sıvısında lökosit sayısı 4254.0/mm³ iken, viral meningoen- sefalitlerde 282.5/mm³, tüberküloz menenjitte 365/mm³ olarak saptandı. Akut bakteriyel menenjit ile izlenen 29 olgunun 15’inde (%51.7) etken izole edildi; 10’unda (%34.4) Streptococcus pneumoniae, üçünde (%10.34) Listeria monocytogenes, birinde (%3.4) Staphylococcus aureus, birinde (%3.4) Streptococcus pyogenes. Tüberküloz me- nenjit tanısı ile izlenen 10 olgunun ikisinde (%20) BOS kültüründe Mycobacterium tuberculosis üretildi. Viral me- ningoensefalit tanısı ile izlenen 12 hastanın 2’sinin BOS’unda PCR ile HSV-DNA tip 1 pozitif bulundu. Toplum kökenli menenjit/meningoensefalit olgularında ortalama hastanede yatış süresi 17.76 gün saptandı. Tüberküloz menenjit olgularında yatış süresi anlamlı olarak daha uzundu (p< 0.05). Toplum menenjit/meningoensefalit olgu- larında ortalama 4860.95 USD ilaç ve hastane masrafına yol açtığı tespit edildi. Viral meningoensefalit olguların- da ölüm gözlenmezken, akut bakteriyel menenjitte olgu fatalite oranı %37.9 (11/29), tüberküloz menenjitte %10 (1/10) olarak saptandı. Viral meningoensefalitli üç, akut bakteriyel menenjitli ve tüberküloz menenjitli ikişer ol- gu sekel ile iyileşti. Sonuç: Tıptaki gelişmelere rağmen menenjit/meningoensefalitler uzun süre hastanede yatışa neden olan, yüksek fatalite oranına sahip, ciddi sekeller bırakan, tedavisi pahalı olan bir enfeksiyon hastalığıdır. Anahtar Kelimeler: Bakteriyel menenjit; viral meningoensefalit; tüberküloz menenjit ABSTRACT Objective: This study was conducted in order to determine the etiological factors, morbidity, case fa- tality rate and cost of meningitis/meningoencephalitis cases followed in our clinic and to compare our data with na- tional and international ones. Material and Methods: Fifty-one meningitis/meningoencephalitis cases followed in our clinic between April 2003 and May 2008 were evaluated retrospectively. Demographic characteristics and cli- nical data of the patients were obtained from the records. Diagnosis of meningitis/meningoencephalitis depended on cerebro spinal fluid (CSF) and radiological findings in the presence of clinical findings. Results: Among 51 pati- ents, 29 (56.9%) were diagnosed as acute bacterial meningitis, 12 (23.5%) as viral meningoencephalitis and 10 (19.6%) as tuberculosis meningitis. Classical findings of meningitis such as fever, neck stiffness and change in con- ciuosness were present in 69% of the cases with acute bacterial meningitis, in 50% of the ones with viral meningi- tis, and in 40% of the ones with tuberculosis meningitis. Blood white blood cell count was 19.308/mm³ in acute bacterial meningitis, 10.389/mm³ in viral meningitis, and 9980/mm³ in tuberculosis meningitis. Increased blood white blood cell count was statistically significant in acute bacterial meningitis (p< 0.05). CSF white blood cell co- unt was 4254.0/mm³ in acute bacterial meningitis, 282.5/mm³ in viral meningitis, and 365/ mm³ in tuberculosis me- ningitis. Causative pathogen was isolated in 15 (51.7%) of the 29 cases with acute bacterial meningitis; it was Streptococcus pneumoniae in 10 (34.4%), Listeria monocytogenes in 3 (10.34%), Staphylococcus aureus in 1 (3.4%), and Streptococcus pyogenes in one (3.4%) patient. Mycobacterium tuberculosis was isolated in CSF culture in 2 (20%) of the 10 patients with tuberculosis meningitis. CSF was positive for HSV-DNA with PCR in two of 12 pati- ents with viral meningoencephalitis. Mean period of hospitalization was 17.76 days in patients with community ac- quired meningitis/meningoencephalitis; this period was significantly longer in the tuberculosis meningitis cases (p< 0.05). Mean cost of hospitalization and medication was 4860.95 USD for the cases with community acquired me- ningitis/meningoencephalitis. No mortality was seen in the cases with viral meningoencephalitis, whereas case fa- tality rate was 37.9% (11/29) in acute bacterial meningitis and 10% (1/10) in tuberculosis meningitis. Three cases with viral meningoencephalitis, two cases with acute bacterial meningitis and two cases with tuberculosis menin- gitis healed with sequelae. Conclusion: Despite developments in medicine, cases with meningitis/meningoencep- halitis require prolonged hospitalization, have high fatality rate and cost, and the disease leads to serious sequelae. Key Words: Meningitis, bacterial; meningitis, viral; tuberculosis, meningeal Turkiye Klinikleri J Med Sci 2010;30(1):218-26 Dr. Yusuf Ziya DEMİROĞLU, a Dr. Tuba TURUNÇ, a Dr. Hikmet ALIŞKAN, b Dr. Şule ÇOLAKOĞLU, b Dr. A. Ferit ERDOĞAN, c Dr. Hande ARSLAN d a Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD, b Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji AD, c Aile Hekimliği, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi, Adana d Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ankara Geliş Tarihi/Received: 30.08.2008 Kabul Tarihi/Accepted: 19.11.2008 Yazışma Adresi/Correspondence: Dr. Yusuf Ziya DEMİROĞLU Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi, Adana Uygulama ve Araştırma Merkezi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği, Adana, TÜRKİYE/TURKEY yusufziya2002@hotmail.com, Copyright © 2010 by Türkiye Klinikleri ORİJİNAL ARAŞTIRMA