Sanat Tarihi Yıllığı Journal of Art History Sanat Tarihi Yıllığı - Journal of Art History 31 (2022), 155-202 DOI: 10.26650/sty.2022.1066090 Araştırma Makalesi / Research Article Avrupa ve Türk Resim Sanatında Kırlangıç Balığı Temalı Natürmortlar Gurnard Still Lifes in European and Turkish Painting Yasemin Dora 1 , Evren Yılmaz 2 1 (Dr. Öğretim Görevlisi), İstanbul Teknik Üniversitesi, Güzel Sanatlar Bölümü, İstanbul, Türkiye 2 (Dr. Öğretim Üyesi), Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, Isparta, Türkiye ORCID: Y.D. 0000-0002-3700-9901; E.Y. 0000-0002-6053-7294 Sorumlu yazar/Corresponding author: Yasemin Dora, İstanbul Teknik Üniversitesi, Güzel Sanatlar Bölümü, İstanbul, Türkiye E-posta: aydora@gmail.com Basvuru/Submitted: 31.01.2022 Revizyon Talebi/Revision Requested: 06.02.2022 Son Revizyon/Last Revision Received: 01.06.2022 Kabul/Accepted: 07.06.2022 Online Yayın/Published Online: 14.06.2022 Atıf/Citation: Dora, Yasemin ve Yilmaz, Evren, “Avrupa ve Türk Resim Sanatında Kır-langıç Balığı Temalı Natürmortlar”. Sanat Tarihi Yıllığı - Journal of Art History 31 (2022), 155-202. https://doi.org/10.26650/sty.2022.1066090 ÖZ Çiçek, meyve, av hayvanları gibi doğal öğeler ve insan yapımı nesnelerin düzenlenip betimlendiği natürmortlar sanat tarihinde büyük yer tutmaktadır. Balık temalı natürmortlar, resim sanatında farklı dönemlerde farklı amaçlarla betimlenmiştir. Balık, bolluk, bereket ve zenginliğin ifadesidir. Büyük gözleri, renkli yüzgeçleri gibi anatomik farklılıklarına ek olarak insana benzeyen yüzü ve kırmızı rengiyle de sanatçıları çeken kırlangıç balığının betimleriyle, Avrupa resminde olduğu gibi Japon ve Türk resminde de karşılaşılmaktadır. Türk resim sana-tında erken dönemde, çiçekler ve meyveler betimlenmiş, balık teması resme nispeten geç girmiştir. Halbuki İstanbul içinden Boğaz geçen bir kenttir ve Haliç nedeniyle balık çok boldur. Türk resminde kırlangıç balığını, en çok Avrupa’da eğitim gören 1914 Kuşağı’nın ve öğrencilerinin betimlediği görülmektedir. 1923-33 yılları arasında Avrupa’ya giden Türk sanatçıları dışavurumcu anlayışta yapıtlar üretmeye başlamış sonrasında soyutlama eğilimleri artmış ve sanatta doğalcılıktan uzaklaşılmıştır. Bu durum, Türk resim sanatında natürmortlarda zaten az olan balık temalı örnekleri iyice azaltmıştır. Çalışma Türk resim sanatında kırlangıç balığını betimlediği açıkça saptanan örneklerle sınırlandırılmıştır. Saptanan örneklerde, Avrupa sanatı ve Türk sanatı ekseninde balığın ele alınışında hem biçem anlayışları hem de bir canlı olarak balığa atfedilen özellikler tespit edilip karşılaştırma yapılmaya çalışılmıştır. Balığın Türk kültüründeki yerinin Avrupa kültürüne göre daha büyük olması, daha insani duygular yüklenerek betimlenmesine sebep olmuştur. Anahtar kelimeler: Avrupa resim sanatı, Türk resim sanatı, natürmort, kırlangıç balığı, semboller ABSTRACT In the history of art, still life-display arrangements of natural elements, such as flowers, fruits, games, and artefacts are remarkable. The objectives of fish-themed still lifes have differentiated over time in painting. The fish is an expression of abundance, fertility, and wealth. Besides anatomical peculiarities, such as large eyes and colorful fins, the gurnard’s humanlike face and red color attracted artists and became a subject in Japanese, Turkish, and European painting. Because early Turkish paintings gave precedence to flowers and fruits, the theme of fish appeared relatively late, although fish abound in Istanbul’s Bosphorus strait, This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License