KENTTE Kİ GÖÇMENİN BAKıŞ AÇısıNDAN KENT/KÖY KİMLİ(;İ "NİçİN KÖYLÜYÜZ HALA?" Yrd. Doç. Dr. Tahire ERMAN* Giriş Kapitalist sistemin çevre ülkelerinde özellikle İkinci Dünya Savaşını izleyen süre içinde yoğun bir şekilde görülen kırdan kente göç, ve onun fiziki boyuttald izdüşümü gecekondu olgusu, sosyal bilimcilerin sürekli ilgisini çekmiştir. Ellili ve altrnışlı yıııarda bu olayı açıklama çabasına giren kimi sosyal bilimciler, modernleşme kuramı çerçevesi içinde, kırdan kente göçü, geleneksel tarım toplumunun modern sanayi toplumuna dönüşmesinin, dolayısıyla modernleşmenin bir aracı olarak yorumlamış, ve bu sürecin sonunda, yaygın eğitim ve iletişimin de etkileriyle, rasyonel düşünen, ileriye dönük plan yapan, yeniliklere açık, geleneksel toplumun kıskacından sosyal ve psikolojik düzeyde kurtulmuş, toplumun karar alma sürecine katılarak onu etkileyen . bireyin, yani "evrensel modem insan"ın ortaya çıkacağını öngörmüştür (Inkeles, 1969: 212, 216, 225; Lerner, 1958: 43-75). Dolayısıyla, köyden kente göçmüş kişilerin tümüyle kırsal kültürlerini terkederek, kent kültürü içinde erimesi (assimilation) beklenmiştir. Öte yandan, zaman içinde bu öngörünün gerçekleşmemiş olması yeni kuramsal yaklaşımları ortaya çıkarmıştır. Özellikle Latin Amerika'da gelişen "Bağımlılık Kuramı" (Dependeney Theory) içinde, çevre kapitalist ülkelerin yapısal konumlarından dolayı dezavantajlı oldukları ve bu nedenle hiçbir zaman kapitalist Batının sanayileşme ve refah düzeyine erişemiyecekleri iddia edilmektedir. Ye köyden kente göç sonunda, göçmenin yeni ortamında sömürüldüğü ortaya konulmaktadır (perlman, i976: ı 95). Bu bakış açısı içinde, köyden kente göçün kentleşmeye mi, yoksa yapay (pseudo) kentleşmeye mi yol açtığı sorgulanmıştır. Kentsel nüfusun çoğunun köyUnbenzeri olan gecekondu mahaııelerinde oturduğu, kazancını devletin kontrolü ve insiyatifi dışındaki enformel sektörde elde ettiği, yaşantısına ekonomik olarak destek olması için bahçesinde sebze, meyva, tavuk yetiştirdiği bir ortama ne derece kent, ve bu ortamda yaşayan kişiye ne derece kentli denebilir? . *Bilkent üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönelimi Bölümü, Öğretim üyesi.