MAX VON OPPENHEIM’IN İKİNCİ ABDÜLHAMİT DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ VE OSMANLI DEVLETİ’NİN BAKIŞ AÇISI Safa Furkan Karacakaya  Giriş Max von Oppenheim adı bugün halen iki bilimsel uzmanlık alanında önem ifa- de etmektedir. Oppenheim’ın 1911-1913 yılları arasında gerçekleştirdiği Suriye kazısı ve Tel Halef harabeleri, ona arkeologlar ve etnograflar arasında büyük bir ün kazandırmıştır. Tarihçilerin eserlerinde ise aynı Oppenheim’dan, Birinci Dünya Savaşı başlarken yazmış olduğu memorandum ve o dönemdeki Türk-Alman ilişki- leri çerçevesinde bahsedilir. Biz konumuz gereği bu çalışmada ikinci alandaki faa- liyetlerine eğilirken, ilk konu hakkında detaya giremeyeceğiz ve sadece gerekli görülen yerlerde bu alandaki çalışmalara atıf yapacağız. Oppenheim’ın faaliyetleriyle ilgili bugüne kadar birçok araştırma yapılmış ve faaliyetlerinin birçok yönü de bu çalışmalarda ortaya konmuştur. Bu çalışmalar- dan en öne çıkanları şöyledir: Fritz Fischer’ın 1961 yılında yayınlanmış olan ünlü eseri “Griff Nach der Weltmacht 1 ”ta Oppenheim’ın faaliyetlerinden kısaca bahse- dilmiş olmakla birlikte, o ana kadar Oppenheim’ın Birinci Dünya Savaşı’ndaki faa- liyetlerine değinen ilk eser olması bakımından ve kendisinden sonra gelenlere yol göstermesi bakımından oldukça önemlidir. Fischer’ın kitabından yaklaşık 15 yıl sonra iki cilt halinde yayınlanmış olan Bihl Wolfdieter’in “Die Kaukasus-Politik Der Mittelmächte 2 ” isimli eseri yine Oppenheim’ın aynı dönemdeki faaliyetleriyle ilgili önemli ipuçları vermiştir. Fakat Oppenheim’ın kurduğu “Nacrichtenstelle für den Orient 3 ” isimli propaganda ve istihbarat teşkilatının faaliyetlerini geniş kapsamlı olarak inceleyen ilk eser 2001 yılında yayınlanmış olan Tilman Lüdke’nin “Jihad Made in Germany 4 ” isimli kitabı olmuştur. Bu yayından sonra Oppenheim ismine yönelik ilgi giderek artmış ve hakkında birçok tez, makale ve kitap yayınlanmıştır.  İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Anabilimdalı Yüksek Lisans Öğrencisi, fur- kankaracakaya@gmail.com 1 Fritz Fischer, Griff Nach der Weltmacht: Die Kriegszielpolitik des Kaiserlichen Deutschland (1914-1918), Droste Verlag, Düsseldorf 1961. 2 Bihl Wolfdieter, Die Kaukasus Politik der Mittelmächte, Hermann-Bölhaus, Wien- Köln-Graz 1975. 3 Doğrudan bu konuda yapılmış bir çalışma için bkz. Maren Bragulla, Die Nachrichten Stelle für den Orient, VDM Verlag, Saarbrücken 2007. 4 Tilman Lüdke, Jihad Made in Germany, LIT Verlag, 2005.