16. ULUSAL EĞİTİM BİLİMLERİ KONGRESİ, 5-7 EYLÜL 2007 GAZİOSMANPASA ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TOKAT- TÜRKİYE Pedagojik Eleştiri Örneğiyle Çocuk Resimlerinin Değerlendirilmesi Abdullah AYAYDIN Karadeniz Teknik Üniversitesi ÖZET Giriş Çocuk resimlerinde sanatsal değerlere sıkça rastlanmaktadır. Belirli dönemlerde çocuk resimleri daha çok anlatımcıdır. Özellikle ilköğretimin birinci basamağındaki çocuklar anlatım amaçlı yapmış oldukları resimlerde birçok sanatsal öğeyi araç olarak kullanırlar. Şematik dönem süreci (7–9 yaş arası) çocukların dış dünya ile ilişkilerin daha fazla zenginleşmeye başladığı bir dönemin başlangıcıdır. Bu dönemde çocuklar bedensel ve ruhsal değişkenlerin etkisiyle ortaya çıkan duyarlılığı resimlerine de yansıtır. Başka bir deyişle bu dönemlerde çocuklar kendi zengin ve çocukça dünyalarını yansıtırlar. Gerçekçiliğin doğuşu (9–11 yaş arası) sürecinde ise çocuklar anlatımcı olmanın yanında resimlerinde hatasız görünüm endişesine düşerler. Artık düşünerek resim yapmaya başlarlar. Bu resimlerde cinsiyet ayırımı fark edilmeye başlanır. Yani bu yaşlarda bulunan çocuk resimlerinde her ne kadar farklılık olsa da resimlerin ortak özellikleri kaybolmaz. Problem Çocuk resimlerinin öğretmen gözüyle değerlendirilmesinde bazı problemlere rastlanabilmektedir. Öğrencinin iç dünyasının yansıması ile öğretmenin dışardan gözlemle sanatsal değerler arayışı bazen uyuşmayabilmektedir. Bunun sonucu olarak, beklenmedik eleştiriyle karşılaşan çocukların çalışmalarındaki akıcılık sekteye uğrayabilmektedir. Kendi dünyalarından uzaklaştırılan çocuklar dersten soğumakta ve büyüklerin beğeneceği resim arayışına girmektedir. Böylece taklit çizimler ortaya çıkmaktadır. Amaç Bu bildirinin amacı; pedagojik eleştiri yöntemini kullanarak hem bu yöntemi öğretmen ve öğretmen adaylarına tanıtmak hem de öğrenci resimlerinde var olan plastik değerlere dikkat çekmektir. Yöntem Bu çalışma nitel araştırma ağırlıklı bir alan araştırması kapsamındadır. Araştırmada öğrenci çalışmalarının değerlendirilmesine yönelik gözlemler yapılmıştır. Ayrıca, literatür taramasına da yer verilmiştir. İlköğretim birinci kademeden birçok öğrencinin resim çalışması gözden geçirilmiş ve pedagojik eleştiri yöntemiyle değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuç İlköğretim birinci kademede (şematik dönem ve gerçekçiliğin doğuşu) çocuklar çalışmalarının eleştirisine duyarlıdır ve sanatsal değerleri amaç olarak değil daha çok araç olarak kullanırlar. Sistemli bir eleştiri yöntemi kullanıldığında çocuk resimlerinde yer alan sanatsal değerlerin daha iyi ortaya çıkabileceği aksı halde bu değerlerin gözden kaçabileceği ve çocuğun yanlış yönlendirilebileceği ortaya çıkmıştır. Çocuk resimlerinin sanat eseri olup olmayacağı tartışılmasına rağmen, bu resimlerin de pedagojik eleştiri kuralları içinde değerlendirilmeleri eğitim açısından faydalıdır. Anahtar Kelimeler: Görsel Sanatlar Eğitimi, Pedagojik Eleştiri, Değerlendirme. ABSTRACT Introduction Artistic worthies are frequently come across in child drawings. In some period, child drawings are more narrative. Especially in first step of primary education, children use a lot of artistic element to be tool at drawings children has painted for narrative aim. Schematic period process (7-9 years old) beginning of a term that children’s relation with outside world starts to get rich. In this period children reflect to their drawing sensitiveness that appears with influence of psychological and physical factor. In other words, in this period children reflects their rich and childishly world. As for birth of realism process (9-11 years old), children be anxious of their flawless appearance besides their drawings are to be narrative. Finally, they start to draw by considering. At this pictures sexuality be started to realize. That is, at these years old children’s drawings –even being different – drawings common peculiarity don’t be lost. Problem At children drawings’ evaluation with teacher sight, some problems may encountered. Student’s reflection of inside world and teacher’s artistic values searching with outer observation sometimes may not go well together. To be result of this, fluidity at drawings of child that run into unexpected criticism may be interrupted. Children that are be gone away from their world to lose one's love for lesson and search drawing that will be approved by adults. Thus, copying drawings appear. Purpose The purpose of this study is to present and explain this method to teacher and teacher candidate by using pedagogic criticism method, and to attract attention to artistic values that are exist at students drawings. Method This study compromises area research that is largely qualitative research. At this study, observations were applied related to evaluation of drawing of student. In addition to this, literature scanning was being located in. In elementary education first level, a lot of drawings have been scrutinized and these have been evaluated with pedagogic criticism method. Conclusion In elementary education first level (schematic period and birth of realism) children are sensitive to their study criticism and they usually use artistic values - not to be aim- to be tool. It has appeared that if a systematic criticism method is use, artistic values at child drawings may come on the scene better on the contrary these values may be overlooked and child may be directed to be wrong. It is argued whether child drawings is art works, in spite of this, this drawings evaluations with pedagogic criticism rules are useful with respect to education. Key words: Art Education, Pedagogy Criticism, Evaluation