CRNOGORSKA SPORTSKA AKADEMIJA, „Sport Mont“ časopis br. 31,32,33. Milan Gužvica, Visoka škola unutrašnjih poslova, Banja Luka, RS Lazar Vulin, O.Š. Josip Pančić, Kozica, RS BRZINSKA SNAGA NAKON RAZLIČITIH TRENAŽNIH OPTEREĆENJA 1. UVOD Kako bi takmičar postigao željeni sportski rezultat, potrebno je da ispolji maksimalne mogućnosti, da ima optimalne sposobnosti i osobine, koje treba da razvije kroz odgovarajući trenažni proces. U tom svjetlu treba posmatrati i karate sport. Poznato je da je sportska borba u karateu složena, astereotipna i aciklična aktivnost u kojoj učestvuje cjelokupan strukturalno-funkcionalni i nervno-mišićni sklop. Zato, govori li se o uspješnosti borbe, potrebno je sagledati i njenu specifikaciju. Speci- fikacija se odnosi na strukturu niza sportaševih sposobnosti i osobina koje utiču na uspješnost u sportskoj borbi. Najčešće spominjane sposobnosti, kao dominantne spo- sobnosti, jesu: snaga, brzina, koordinacija i gipkost, a s obzirom na dinamiku u kojoj se odvija sportska borba, agilnost (zavisi od nivoa reaktivne sile) je takođe značajna za uspješnost vođenja sportske borbe. Visoki nivo reaktivne sile omogućava karatisti da u najkraćoj vremenskoj jedinici sprovodi motoričke programe, odnosno reprograme, dok visoki nivo brzinske i eksplozivne snage omogućava takmičaru da i sa produžene distance bude efikasan, kako u napadu tako i u odbrani. Pošto je u mišićnom sistemu veoma važan odnos između brzih i sporih mišićnih vlakana, kao i elastičnost mišića i tetiva, u slučaju dominancije brzih mišićnih vlakana razvoj sile u odgovarajućem trenažnom procesu će biti veći, pa zato i trening snage treba biti orijentisan na brza mišićna vlakna. U vrhunskom sportskom karateu već odavno je praksa da se organizuje više takmičenja godišnje, od čega su bar dva „važna“ takmičenja. Ta „važna“ takmičenja ponekad nisu usklađena s mogućnošću održavanja najvišeg nivoa sportske forme (sportsku formu na najvišem nivou nije moguće zadržati više od 2-2,5 mjeseca, Koprivica, 2002), pa se zato ukazuje potreba za njenim obaranjem i osvježenjem takmičara nekim drugim trenažnim aktivnostima. Kako je snaga veoma značajna sposobnost, s kojom su više ili manje, povezane i sve ostale motoričke sposobnosti relevantne za uspješno vođenje sportske borbe u karateu, nas je interesovalo na koji način je, u relativno kratkom vremenu, moguće najefikasnije razviti brzinsku snagu, kao jednu od najvažnijih biomotoričkih sposobnosti u cilju ostvarivanja sportskih rezultata. U tom cilju, za potrebe ovoga rada, izabrane su slijedeće metode: metod razvoja eksplozivne snage pomoću tegova i pliometrijski metod. 1.1. Razvoj brzinske i eksplozivne snage pomoću tegova S obzirom na već poznate zahtjeve sportske borbe, gdje je sposobnost brzog generisanja sile pri velikoj brzini kontrakcije od velikog značaja za njenu uspješnost, potrebno je odabrati sredstva i metode za razvoj te sposobnosti. Jedan od već poznatih i provjerenih načina je svakako rad s tegovima. Usmjerenost treninga treba da bude na aktivaciji motornih jedinica visokog praga podražaja, odnosno na brza glikolitička 148