June, 2018; 2 (1): 39-47 DOI: 10.31594/commagene.403367 e-ISSN 2602-456X Research Article / Araştırma Makalesi *Corresponding author: koyunmustafa@yahoo.com The Fish Fauna of Göynük Stream (Bingöl) Mustafa KOYUN 1* , Bülent GÜL 1 , Nimetullah KORKUT 1 1 Zoology Section, Department of Biology, Faculty of Arts and Sciences, Bingöl University, Bingöl, Turkey Received: 08.03.2018 Accepted: 03.05.2018 Available online: 04.06.2018 Published: 30.06.2018 Abstract: This study was carried out between May 2013 and December 2015 in the Göynük Stream (Bingöl) that is one of the most important tributaries of the Murat River. Considering the stream tributaries connected to the Göynük Stream, the samples were captured from five stations: Garip Village, Ilıcalar Creek, Derinçay, Taşlıçay and Kale. In this study, 1349 fish samples were recorded in a total of 21 taxa including 14 taxa belonging to Cyprinidae, 3 to Nemacheilidae, 1 to Cobitidae, 2 to Sisoridae, and 1 to Mastacembelidae. Therefore, Cyprinidae was the predominant family. 1057 (78%) samples from the 14 taxa of Cyprinidae and 292 (22%) samples from the remaining 7 taxa of other 4 families were reported at the end of the study. The most dominant species in this study were: Capoeta umbla, Capoeta trutta, and Squalius semae from Cyprinidae family. Garra rufa and Cyprinion macrostomum species, which are endemic to the Euphrates and Tigris basin and have an important place in the freshwater fish literature in the world, were particularly abundant in Ilıcalar Creek, a section of the Göynük Stream. The aim of this study was to determine the fish fauna of the Göynük Stream on which there are five irrigation pump stations and HES reservoirs. Keywords: Göynük Stream, Ichthyo fauna, Teleostei, Turkey Göynük Çayı (Bingöl) Balık Faunası Özet: Bu çalışma, Murat Nehri’ni besleyen en önemli kollardan biri olan Göynük Çayı’nda, Mayıs 2013 ve Aralık 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Göynük Çayı’na bağlanan dere kolları da dikkate alınarak, örnekler Garip Köyü, Ilıcalar deresi, Derinçay, Taşlıçay ve Kale olmak üzere beş istasyondan yakalanmıştır. Çalışma boyunca toplam 21 taksonda 1349 balık örneği kaydedilmiştir. Bu 21 taksonun, 14’ü Cyprinidae, 3’ü Nemacheilidae, 1’i Cobitidae, 2’si Sisoridae ve 1’i de Mastacembelidae familyalarına ait olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda, Cyprinidae’den 14 taksona ait 1057 (%78), diğer 4 familyaya ait 7 taksonda ise 292 (%22) adet ve oranda örnek yakalanmıştır. Bu çalışmada öne çıkan baskın türlerin Cyprinidae’den Capoeta umbla, Capoeta trutta ve Squalius semae olduğu görülmüştür. Fırat ve Dicle nehir sisteminde rastlanan ve dünya tatlısu balık literatüründe önemli yeri olan Garra rufa ve Cyprinion macrostomum türlerinin özellikle Göynük Çayı’nı besleyen Ilıcalar Deresi ve buna yakın kesimlerde popülasyonca daha fazla olduğu kaydedilmiştir. Bu çalışma, üzerinde beş adet sulama ve HES barajı bulunan Göynük Çayı'nın balık faunasını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Göynük Çayı, Balık faunası, Teleostei, Türkiye 1. Giriş Türkiye’de tatlısu balık faunası alanında çalışmalar, 1835 yılında Abbolt tarafından Trabzon’un tatlısu kaynaklarından topladığı alabalıklar (Salmonidae)’la ilgili yaptığı çalışmalarla başlamıştır (Geldiay & Balık, 2007). Türkiye’nin tatlısu balıklarıyla ilgili 1940’lardan bugüne kadar gerek yerli ve gerekse yabancı araştırmacılar tarafından yapılmış birçok sistematik çalışma bulunmaktadır (Kuru, 1971; 1975; 1980; 2004, Çoban et al., 2013; Kuru et al., 2014). Farklı su kaynaklarında bulunan balıkların biyolojik özelliklerinin metrik ve meristik özelliklerinin belirlenmesi balık faunası için önemlidir (Vatandoust et al., 2014). Bu çalışmanın yürütüldüğü Göynük Çayı; Bingöl Dağları, Kargapazarı Köyü sınırlarından doğup, Karlıova’nın Güneydoğusunda Kale Köyünden, Batısında Kaynak Köyü civarından ve Taşlıçay Köyünden çıkan üç koldan membaını almaktadır. Taşlıçay’dan gelen kol ile Kale’den gelen kol Boncukgöze Köyü civarında birleşirler (Şekil 1). Kaynak Köyü tarafından gelen çay, Aşağı Derinçay ile Yeniköy arasında, Göynük Çayı’yla birleşir. Ilıcalar Deresi de Göynük Çayı’nı besleyen önemli kollardandır. Göynük Çayı, Gayd Deresi ile birleştikten sonra Murat Nehri’ne ulaşır. Göynük Çayı üzerinde tamamlanmış ve inşa halinde küçük ölçekli 5 adet HES, sulama amaçlı 2 baraj bulunmaktadır (Enerji atlası). Barajların yapımı sonucu akarsu ekosisteminin flora ve faunasında büyük değişimler meydana gelmiştir (Günek, 2006). Barajların inşa aşamasında ve sonrasında doğal su yataklarının akış güzergâhlarında kısmi veya sürekli değişmelerin olması habitat bozulmalarına sebep olmaktadır. Barajların yapılması ile akarsu rejiminin değişmesi, akarsu yatağında daha az suyun olması, öncelikle balıklar olmak üzere besin zincirine bağlı olarak suda yaşayan birçok sucul canlının üreyip çoğalmasını olumsuz yönde etkilemektedir (Sönmez, 2012; Aşık, 2016). Bu ve benzer nedenlerden dolayı, sucul ortamdaki biyolojik çeşitlilik büyük zarar görmektedir. Hatta bazı sucul türlerin ilerleyen zamanlarda yok olma tehlikesi yüksektir. Göynük Çayı’nın Murat Nehri’ne, Murat Nehri’nin de Fırat - Dicle nehir sistemi ile bağlantılı olması nedeniyle bu akarsularda balık faunasına yönelik yapılan çalışmalar (Birecikligil & Çiçek, 2010; Yıldırım et al., 2015; Kaya et al., 2016) göz önünde bulundurulurmuştur. Göynük Çayı’nın balık faunası ile ilgili herhangi bir çalışma bulunmadığından, çeşitli sebeplerden dolayı (yaşam alanlarının tahribi, dere yataklarındaki değişimler, aşırı avcılık vs.) ilerleyen