Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 28 (3): 71-75, 2002 71 ORİJİNAL YAZI Pankreas Dokusunun Değişik Yöntemlerle Fiksasyonu Nur Pınar ÖZTÜRK, Zeynep KAHVECİ, Özhan EYİGÖR, Şahin Abdullah SIRMALI Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD. Bursa. ÖZET Tüm dokuların ışık mikroskopik incelemesinde fiksasyon temel basamaktır ve sonraki aşamaları etkiler. Değişik fiksasyon yöntemleri olduğu gibi, bu amaç için kullanılan farklı fiksatifler de bulunmaktadır. Bu çalışmada pankreasın gerek endokrin gerekse ekzokrin bölümünün inceleneceği çalışmalarda hangi fiksatifin seçilmesi ile iyi sonuç elde edilebileceğinin araştırılması planlanmıştır. Bu amaçla iki farklı fiksasyon yöntemi (perfüzyon ve immersiyon), üç farklı fiksatif (nötral formalin, Bouin sıvısı, %4 paraformaldehit+%7.5 pikrik asit) ve değişik fiksasyon süreleri sıçan pankreas dokularında denenmiştir. Her iki yöntemle de fikse edilen dokuların bir kısmına mikrodalga ışınımı uygulanmıştır. Elde edilen kesitler hematoksilen ve eozin ile boyanarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma sonucunda elde edilen verilerin pankreasın ekzokrin ya da endokrin bölümünün incelenmesi amacı ile yapılacak çalışmalara yön vere- ceği düşüncesine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Pankreas. Fiksasyon. Mikrodalga fiksasyonu. Pancreas Tissue Fixation Using Various Methods SUMMARY Fixation is the main step in the examination of the tissues by light microscopy and effects the following procedures. There are various fixation methods as well as various fixatives that can be utilized by these methods. The aim of this study is to define which fixative gives the best result in the examination of endocrin or exocrine parts of the pancreas. For this aim, two different fixation methods (perfusion and immersion), three different fixatives (neutral formaline, Bouin’s fluid, 4% paraformaldehyde+7.5% picric acid) and different fixation times are applied onto rat pancreas tissues. Microwave irradiation is applied to some of the tissues which were fixed by either method. The sections examined were stained with heamatoxylin and eosin. We conclude that the results of the present study will guide the future studies which would be performed to analyze the endocrine or exocrine part of the pancreas. Key Words: Pancreas. Fixation. Microwave fixation. Tüm dokuların ışık mikroskopik incelemesinde fiksasyon primer basamaktır ve sonraki aşamalar için temeldir. Değişik fiksasyon yöntemleri ve bu amaç için kullanılan çeşitli fiksatifler vardır. Tüm dokular için ideal tek bir fiksatifin bulunmaması nedeniyle zaman zaman fiksatiflerin kombine kullanılması, birinin eksik- liğinin karışımda bulunan bir diğeri ile kompanse edil- mesiyle sorun çözülmeye çalışılmıştır. Fiksatif olarak, aldehitler grubundan formaldehit içeren fiksatifler histopatoloji laboratuarlarında en çok kullanılanlardır 1 . Fiksasyon süresi fiksasyonu etkileyen faktörler içinde önemli bir yer tutar. Doku büyüklüğüne bağlı olarak değişmekle birlikte 24-48 saatte genellikle dokuların yeterince fikse oldukları kabul edilir. Bu sürenin kısa tutulması yetersiz fiksasyona neden olurken, gerekenden uzun süre tutmak dokuda kırılmalara neden olmaktadır. Geleneksel olarak ışık mikroskopik incelemelerde immersiyon fiksasyon yöntemi kullanılır ve oda ısısında gerçekleştirilir. Tüm kimyasal reaksiyonlar fiksasyon işlemi de dahil yüksek ısılarda daha hızlı olur. Isı kay- nağı olarak klasik yöntemler yanında mikrodalga fırın- larda kullanılmaktadır. Mikrodalga ışınımının doku fiksasyonunda ilk kez kullanımı 1970’li yıllarda başla- mıştır 2 . Mikrodalganın insan dokularında kullanımı ile ilgili çalışmalar ise 1980’li yıllardadır 3,4,5 . Dokulara göre değişmekle birlikte optimum sıcaklığın yaklaşık 45-55 o C olduğu bulunmuştur 1 . Mikrodalga metodunun önemi kısa zamanda iyi fiksasyon sağlaması ve kimya- sal olmayan bir teknik olmasıdır. Mikrodalgalar elekt- romanyetik dalgalardır ancak ışık veya radyo dalgaları gibi non-iyonize radyasyondur. Işık dalgaları gibi düz çizgi üzerinde hareket eder. Seyri boyunca kırılır, yansır Geliş Tarihi: 11.11.2002 Kabul Tarihi: 14.01.2003 Bu çalışma 6. Ulusal Histoloji ve Embriyoloji Kongresinde poster olarak sunulmuştur. Araş. Gör. Dr.; Nur Pınar ÖZTÜRK Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji ABD 16059, Bursa.