Diyabetik ve Diyabetik Olmayan Koroner Arter Hastalarında Fibrinojen ve Ortalama Trombosit Hacminin Aterosiklerozdaki Yeri Diabetic and Nondiabetic Coronary Heart Disease with Patient Fibrinogen and Middle Platelet Volume for Atherosclerosis Amaç: Koroner arter hastalığı olmayan tip 2 diyabetik hastalarda orta- lama trombosit hacmi (OTH) ve fibrinojen düzeyleri ile HbA1c, total ko- lesterol, low density lipoprotein (LDL)-Kolesterol, high density lipoprotein (HDL)-Kolesterol, trigliserit ve açlık kan şekeri düzeyinin kardiovaskuler komplikasyon gelişimindeki önemini araştırmak ve bu risk faktörlerinin birbirleriyle olan ilişkilerini karşılaştırmayı amaçladık. Yöntemler: Çalışmada 1.1.2009-31.12.2011 tarihlerinde İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyabet Polikliniğine başvuran ve takip edilen Tip 2 diyabetes mellitus ve koroner arter hastalığı (KAH) olan 182 has- tanın dosyaları retrospektif olarak incelendi. Olguların yaşları ortalama 63,07±11,24 (40-90) ve 115’i erkek (%63,2), 67’si (%36,8) kadındı. Hastalar 3 grupta incelendi. Grup 1: KAH olan ve Diabetes Mellitus (DM) olmayan hastalar (n=59), Grup 2: KAH ve DM olan hastalar (n=60), Grup 3: DM olan ve KAH olmayanlar (n=62). Bulgular: Grupların ortalama yaşları sırasıyla; 64±13, 62±9, 57±10 yıl idi. Post hoc analizde Grup 3’ün grup 2 ve 1’e oranla fibrinojen ve OTH değer- leri anlamlı olarak düşük saptandı. Gruplar arasında total kolesterol, LDL kolesterol ve HbA1c ortalama değerleri ile açlık kan şekeri (AKŞ) ve trig- liserit ortanca değerlerinde istatistiksel önemde anlamlı farklı saptandı. HDL kolesterol ortalama değerlerinde gruplar arasında anlamlı farklılık görülmedi. Sonuç: OTH ve fibrinojenin koroner arter hastalığı olmayan Tip 2 diya- betik hastalarda kardiyovasküler komplikasyon gelişimi için bağımsız risk faktörleri olabileceği ve hastaların koroner arter hastalığı için takibinde kullanılabilecek bir belirteç olarak kabul edilebileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, koroner arter hastalığı, ortalama trombosit hacmi, fibrinojen Objective: The aim of this study is to determine the importance of factors, such as mean platelet volume (MPV), fibrinogen, HbA1c, total cholesterol, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol, triglyceride, and fasting glucose, on car- diovascular complication processes for type 2 diabetes mellitus patients without coronary artery disease (CAD) and also to compare the relation- ship between these risk factors. Methods: For this study, data of 182 patients who with coronary hard dis- ease and diabetes mellitus were retrospectively analyzed. The patients were followed up at the Outpatient Clinic of Diabetes of Istanbul Education and Research Hospital between 01.01.2009-31.12.201.The mean age of patients were 63.07±11.24 (40-90) years. 115 (63.2%) patients were male and 67 (36.8%) patients were female. The patients were divided into three groups: group 1: patients who had CAD but no DM (n=59), group 2: patients who had CAD and DM (n=60), and group 3: patients who had DM but no CAD (n=62). Results: 201 The mean age of patients was 63.07±11.24 years; 115 pa- tients were male and 67 were female. The patients were divided into three groups: group 1: patients who had CAD but no DM (n=59), group 2: patients who had CAD and Diabetes Mellitus (DM) (n=60), and group 3: patients who had DM but no CAD (n=62). The mean age of patients in each group was as follows: 64±13, 62±9, and 57±11 years. According of post hoc analyses, the fibrinogen and MPV values of group 3 were lower than group 1 and group 2. There was a statistical difference between the groups in terms of mean values of total cholesterol, LDL-cholesterol, HbA1c, and the median values of fasting glucose and triglyceride. There was no differ- ence between the 3 groups in terms of mean values of HDL-cholesterol. Conclusion: In conclusion, MPV and fibrinogen values may be indepen- dent risk factors of cardiovascular complications for type 2 DM patients and may be suggested as useful markers to follow up patients for progres- sion to coronary artery disease. Key Words: Diabetes mellitus, coronary artery disease, mean platelet vol- ume, fibrinogen Giriş Koroner kalp hastalığı gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de gerek mortalite, gerekse mor- bidite nedeni olarak ilk sırada yer almaktadır. Yapılan çalışmalar koroner aterosklerozun önemli ölçüde önlenebilen veya geciktirilebilen bir hastalık olduğunu göstermektedir. Koroner arter has- talığı, risk faktörleri kontrol altına alındığında insidansı azaltılabilen çok faktörlü hastalıkların en sık karşılaşılan örneğidir (1). Koroner arter hastalığının en önemli sebebi aterosklerozdur. Anormal lipid metabolizması ve gene- tik yatkınlıkla ateroskleroz başlar. Sonraki adımlar endotel fonksiyonunun değişmesi, trombositlerin adezyonu, büyüme faktörlerinin salınımı, hücre proliferasyonu ve olgun fibröz plak oluşumudur (2). Trombositler büyüklük, yoğunluk ve reaktivitelerine göre farklılıklar gösterirler. Büyük trombositlerin hemostatik olarak daha aktif olduğu ve akut koroner sendromlu hastalarda trombosit hacminin arttığı ileri sürülmüştür. Ortalama trombosit hacmi (OTH), trombosit fonksiyonlarının bir belirleyicisidir (3, 4). Değişik çalışmalarda fibrinojen, viskozite, hematokrit, von Willebrand faktörü, doku plazmino- jen aktivatörü, fibrin d-dimerleri gibi hemostatik faktörlerin ve bir akut faz proteini olan serum Özet / Abstract Muhammet Bekir Hacıoğlu, Esma Güldal Altunoğlu, Füsun Erdenen, Ender Ülgen, Cüneyt Müderrisoğlu İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, İstanbul, Türkiye Yazışma Adresi Address for Correspondence: Esma Güldal Altunoğlu, İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği, İstanbul, Türkiye Tel.: +90 542 515 08 71 E-posta: esmaaltunoglu@yahoo.com Geliş Tarihi/Received: 03.01.2014 Kabul Tarihi/Accepted: 20.01.2014 © Copyright 2014 by Available online at www.istanbulmedicaljournal.org © Telif Hakkı 2014 Makale metnine www.istanbultipdergisi.org web sayfasından ulaşılabilir. Özgün Araştırma / Original Investigation İstanbul Med J 2014; 15: 161-5 DOI: 10.5152/imj.2014.83713