103 Elżbieta Senkus-Konefka 1 , Artur Antoniewicz 2 , Andrzej Borkowski 3 , Andrzej Borówka 2 , Tomasz Demkow 4 , Jakub Dobruch 2 , Jacek Fijuth 5 , Jacek Jassem 1 , Maciej Krzakowski 4 , Marcin Ligaj 4 , Bogusław Maciejewski 6 , Włodzimierz T. Olszewski 4 , Piotr Siedlecki 4 , Romuald Zdrojowy 7 1 Akademia Medyczna w Gdańsku 2 Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie 3 Akademia Medyczna w Warszawie 4 Centrum Onkologii — Instytut w Warszawie 5 Uniwersytet Medyczny w Łodzi 6 Centrum Onkologii — Instytut, Oddział w Gliwicach 7 Akademia Medyczna we Wrocławiu Zalecenia dotyczące postępowania w raku gruczołu krokowego — konferencja okrągłego stołu Recommendations on the management of prostate cancer — a round table conference STRESZCZENIE Rak gruczołu krokowego jest jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów u mężczyzn w wielu krajach Europy i w Ameryce Północnej. W ostatnich latach obserwuje się istotny wzrost liczby zachoro- wań, co w pierwszej kolejności można wiązać z wydłużeniem średniej długości życia i wprowadzeniem pod koniec lat 80. powszechnego oznaczania stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) w suro- wicy. Podstawowymi metodami leczenia chorych na wczesnego raka gruczołu krokowego są zabieg chirurgiczny i radioterapia. U wybranych chorych o krótkim spodziewanym czasie przeżycia i niskim stop- niu złośliwości histologicznej można rozważyć jedynie ścisłą obserwację. Leczenie chorych na zaawan- sowanego raka gruczołu krokowego polega na zmniejszeniu wpływu stymulującego działania androge- nów na komórki raka w wyniku tak zwanej ablacji androgenowej. Pozwala ona na osiągnięcie poprawy subiektywnej, obniżenie stężenia PSA w surowicy oraz obiektywną regresję nowotworu (guza pierwotne- go i/lub przerzutów w tkankach miękkich) u około 80% chorych. Wysoka zachorowalność na raka gruczołu krokowego i wciąż niezadowalające wyniki leczenia tego no- wotworu stały się przyczyną potrzeby sformułowania jednolitych zasad postępowania diagnostyczno- -terapeutycznego opartego na dowodach o charakterze naukowym i wykorzystującego możliwość ścisłej współpracy lekarzy urologów oraz onkologów. Przedstawione w obecnym opracowaniu zalecenia stano- wią wspólne stanowisko grupy ekspertów w dziedzinie urologii, onkologii i patomorfologii, które przyjęto podczas spotkania okrągłego stołu oraz uaktualniono na podstawie późniejszych doniesień. Słowa kluczowe: rak gruczołu krokowego, diagnostyka, leczenie ABSTRACT Prostate cancer is one of the most common male malignancies in most European countries and the US. A significant increase in the number of new cases has been observed over the last years, most probably due to increase in the life span and introduction of PSA in the 1980s. Two main treatment modalities of early prostate cancer are surgery and radiotherapy. In selected patients with short life expectancy and low histological grade of the tumor, watchful waiting is acceptable. Treatment of advanced prostate can- U Z G O D N I E N I A E K S P E R T Ó W Onkologia w Praktyce Klinicznej Tom 3, nr 3, 103–119 Copyright © 2007 Via Medica ISSN 1734–3542 www.opk.viamedica.pl Adres do korespondencji: dr med. Elżbieta Senkus-Konefka Klinika Onkologii i Radioterapii Akademii Medycznej w Gdańsku ul. Dębinki 7, 80–211 Gdańsk tel.: (058) 349 22 71, faks: (058) 349 22 70 e-mail: elsenkus@amg.gda.pl