“XXIII SAVETOVANJE O BIOTEHNOLOGIJI” Zbornik radova, 2018. 45 UTICAJ MEĐUREDNE KULTIVACIJE I VREMENA OSNOVNE OBRADE ZEMLJIŠTA NA PRINOS SOJE Gordana Dozet 1 , Vojin Đukić 2 , Zlatica Miladinov 2 ,Gorica Cvijanović 1 , Nenad Đurić 1 , Vladan Ugrenović 3 , Vera Popović 2 Izvod: Pravovremena i pravilna primena agrotehničkih mera u proizvodnji soje je uslov za dobijanje visokih i stabilnih prinosa, kako u povoljnim godinama, tako i u nepovoljnim godinama za proizvodnju. Cilj ovih istraživanja je sagledavanje uticaja međuredne kultivacije i vremena osnovne obrade zemljišta na prinos soje. Jedna međuredna kultivacija povećava prinos u proseku za 2,45% i to za 2,08% kod jesenje osnovne obrade i 2,82% kod prolećne osnovne obrade zemljišta. Dve međuredne kultivacije povećavaju prinos soje u proseku za 3,54% i to za 2,59% kod jesenje osnovne obrade i 4,49% kod prolećne osnovne obrade zemljišta. Prolećna osnovna obrada zemljišta smanjuje prinos 21,33%, a smanjenje se kretalo od 6,45% u povoljnoj godini, do 36,21% u nepovoljnoj godini za proizvodnju soje. Ključne reči: Agrotehničke mere, prinos soje, jesenja osnovna obrada, prolećna osnovna obrada, međuredna kultivacija Uvod Za ostvarivanje visokih i stabilnih prinosa soje neophodno je sve agrotehničke mere primeniti pravilno i pravovremeno. Ni jedna naredna agrotehnička mera ne može anulirati propuste nastale pri primeni prethodne agrotehničke mere. Vreme osnovne obrade zemljišta ima veći uticaj na prinos soje u odnosu na dubinu i kvalitet obrade. Tatić i sar., 2006. iznose podatke da je prinos soje pri osnovnoj obradi zemljišta do 20. 12. iznosio 3460 kg ha -1 , u periodu od 20. 12. do 20. 02. 3078 kg ha -1 , a nakon 20. 02. 2186 kg ha -1 . U navedenim istraživanjima smanjenje prinosa kod prolećne osnovne obrade iznosi 36,8%. Podaci se odnose na povoljnu godinu, dok su smanjenja u nepovoljnim godinama mnogo veća (ukić i Dozet, 2014.). Slične podatke iznosi i Crnobarac sa sar. (1999), da zakasnela osnovna obrada zemljišta od 21. 12. do 20. 02. smanjuje prinos za 345 kg ha -1 , dok osnovna obrada posle 21. 02. čak za 675 kg ha -1 . Međurednom kultivacijom se suzbijaju korovi između redova, uništava pokorica i sprečava prekomerno isparavanje vode, rastresa se površinski sloj i provetrava zemljište, što ima pozitivan efekat na mikroorganizme koji razlažu zaoranu organsku materiju, kao i na razvoj i aktivnost kvržica na korenu soje. U proizvodnji soje preporučuje se obavezno izvođenje međurednog kultiviranja u dva navrata (ukić i Dozet, 2014.). Jedna ili dve međuredne kultivacije povećavaju prinos semena soje za 275 kg ha -1 u našim uslovima (Crnobarac i sar. 1999.). 1 Megatrend Univerzitet u Beogradu, Fakultet za Biofarming u Bačkoj Topoli, Maršala Tita 39, 24300 Bačka Topola, Srbija (gdozet@biofarming.edu.rs); 2 Institut za ratarstvo i povrtarstvo, Maksima Gorkog 30, 21000 Novi Sad, Srbija; 3 PSS Institut „Tamiš“ Pančevo, Novoseljanski put 33, 26000 Pančevo, Srbija. brought to you by CORE View metadata, citation and similar papers at core.ac.uk provided by CaSA NaRA