89 ActA UniversitAtis WrAtislAviensis No 2972 claSSica WratiSlavienSia XXvii WrocłaW 2007 ARTUR PACEWICZ Uniwersytet Wrocławski STRABON, GEOGRAFIA XVII 1, 36 Pierwsza część XVII księgi Geografi – monumentalnego dzieła greckiego geogra- fa i historyka Strabona z Amasei (64 p.n.e. – 24 n.e.) – niemal w całości poświęcona jest opisowi Egiptu. Rozdział 36 przedstawia fragment kosmogonii stoickiej, który ma na celu wyjaśnienie pewnych zjawisk zaobserwowanych przez autora Geografi w czasie jego pobytu w Egipcie. W zakończeniu bowiem rozdziału poprzedniego opisuje Strabon słynne, leżące w Dolnym Egipcie, jezioro Mojrisa, które według niego podobne jest do morza zarówno pod względem wielkości oraz koloru wody, jak i płaskiego brzegu 1 . To stwierdzenie staje się pretekstem do przedstawienia tezy, iż cały obszar Dolnego Egiptu, aż po tereny wokół jeziora Sirbonis, był kiedyś morskim dnem. Strabon stwierdza, iż istnieje wiele dowodów (τὸ πλῆθος τῶν τεκμηρίων) na taki stan rzeczy i w kolejnym rozdziale podaje argumentację opartą na twierdzeniach flozofi stoickiej, ponieważ sam przyznaje się do wyznawania tej opcji flozofcznej 2  W rozdziale 37 zaś, zaraz po ekskursie flozofcznym, geograf z Amasei powraca do opisu Jeziora Mojrisa, podkreślając, iż odgrywa ono ogromną rolę jako ochrona okolicznych terenów przed powodzią w czasie wylewów Nilu 3  Oto przekład rozdziału zawierającego flozofczne uzasadnienie obserwowanych zjawisk fzycznych: [1] Więcej mówiono o tym w pierwszej księdze „Geografi”, a teraz należy wspomnieć przy okazji o działaniu natury i opatrzności sprowadzających się do jednego. [2] Działanie natury wy- gląda w ten sposób, że wszystkie [elementy] zbiegły się w środku całości i skupiły się wokół niego tworząc kulę. A najgęstszym i leżącym najbliżej środka jest [element] ziemi. Lżejszy jest [element] wody i znajduje się on tuż za ziemią. Obydwa [elementy] tworzą kulę, pierwszy – ziemia – twardą, drugi – woda, wewnątrz wydrążoną i zawierającą ziemię. [3] Działanie opatrzności wygląda w ten sposób, że posiada ona wolę i jest jakby hafciarką tworzącą miriady dzieł. Na początku stworzyła istoty żywe, które bardzo różnią się od pozostałych [bytów]. Spośród zaś istot żywych najdosko- nalszymi są bogowie i ludzie, dla których to stworzyła pozostałe [byty]. Opatrzność przydzieliła 1 Strabon, Geografa XVII 1, 35. W artykule opieram się na greckim tekście w następującym wydaniu: Strabonis Geographica, A. Meineke (ed.), vol. I–III, Leipzig 1877 (repr. Graz 1969). 2 Ibidem I 2, 34; XVI 4, 27. 3 Ibidem XVII 1, 37. Classica Wratislaviensia 27, 2007 © for this edition by CNS