Turkish Journal of Marketing C.:2 S.:1 Yıl:2017, ss. 21-41 Turkish Journal of Marketing Vol.:2 Issue:1 Year: 2017 pp. 21-41 TÜRKİYE'DE HELAL GIDA TÜKETİMLERİ KONUSUNDA TÜKETİCİ EĞİLİMLERİNİN ANLAŞILMASI: ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME ANALİZİ İLE BİR UYGULAMA 1 Yıldıray KIZGIN 2 ÖZ Satın alma kararlarında daha bilinçli ve özenli davranan tüketicilerin, bir ürünü/hizmeti satın almaya kara r vermesini etkileyen birçok unsur bulunmaktadır. Bu unsurlardan birisi de kültürle ilgili unsurlar içerisinde olan dini inançlardır. Tüketiciler ürün alırken dini inançları yönünde hareket edebilmektedirler. Bu durum ürünlerin tercih edilmesinde etken ol an helal gıda kavramını ortaya çıkarırken, helal gıda pazarlarının büyümesine yol açmıştır. Bu çalışmada tüketicilerin helal gıda ürün kullanım eğilimlerinin ve helal gıda tüketimlerine etkisi olduğu düşünülen etkenlerin belirlenmesi amacıyla 382 katılımcıdan elde edilen anket verilerinin* değerlendirilmesinde betimsel istatistikler ve çok değişkenli analiz uygulamalarından Çok Boyutlu Ölçekleme(ÇBÖ) analizinden yararlanılmıştır. Kırmızı et ve et ürünleri tüketiminde helal bilinci ve davranışının yüksek olduğu; katılımcıların helal gıda davranışı göstermesinde en fazla dini inancın etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ÇBÖ analizi kapsamında dini hassasiyete sahip olma, titiz bir insan olma, gıda ürünlerinin bilinen yerlerden alınması ve helal gıda ürünlerinin daha sağlıklı olduğuna dair inancın etkisinin helal gıda tüketimi üzerinde benzerlik göstererek koordinat sisteminde yer aldığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Helal Gıda; Helal Gıda Tüketimi; Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi Jel Kodları: Q18, C38 UNDERSTANDING CONSUMER TRENDS ON HALAL FOOD CONSUMPTION IN TURKEY: AN APPLICATION BY MULTI-DIMENSIONAL SCALE ANALYSIS ABSTRACT There are many factors that affect the decision of purchasers to be more conscious and attentive in purchasing decisions to buy a product / service. One of these elements is the religious beliefs that are in the elements of culture. Consumers can act in the direction of their religious beliefs when they purchase products. This situation has led to the growth of halal food markets while revealing the halal food concept which is the preferred product. In this study, Multidimensional Scaling (MDS) analysis was used in the evaluation of questionnaire data from 382 participants in order to determine consumers' halal food product usage trends and factors that are thought to be the effect of halal food consumption. Halal consciousness and behavior are high in the consumption of red meat and meat products; it was determined that the participants had the most religious belief in halal food behavior. In addition, by the MDS analysis, it has been observed that the effect of belief in having religious sensitivity, being a meticulous person, taking food products from known places, and healthier halal foods are similar to halal food consumption. Keywords: Halal Food; Halal Food Consumption; Multidimensional Scaling Jel Classification: Q18, C38 1 “T ürkiye'de helal gıda konusundaki tüketici eğilimlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma” konulu Yüksek Lisans tezinden alınmıştı r. 2 Doç. Dr., Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme Bölümü, ykizgin@mu.edu.tr