LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI ÇERÇEVESİND E TÜRKİYE- ERMENİSTAN İLİŞKİLERİ Yıldız Deveci Bozkuş * Özet: Bu makalede özetle Türkiye Cumhuriyeti açısından oldukça önemli bir yere sahip, Türkiye’nin diğer ülkeler ile olan ilişkilerini düzenleyen Lozan Antlaşması çerçevesinde Türkiye- Ermenistan ilişkileri ele alınmaya çalışılacaktır. Bilindiği gibi günümüzde Türk- Ermeni ilişkileri 1915 Olayları nedeniyle oldukça sıkıntılı bir süreç geçirmektedir. Gerek diplomatik ilişkilerin olmayışı gerekse soykırım iddiaları nedeniyle sık sık iki ülke karşı karşıya gelmektedir. Ermenistan tarafı günümüzde hala Lozan antlaşmasını kabul etmedikleri yönünde beyanatlarda bulunurken, kendileri için asıl belirleyici ve geçerli olan antlaşmanın Sevr olduğunu dile getirirken, Türkiye tarafı ise Lozan antlaşmasının imzalanmasıyla Sevr’in hukuki olarak herhangi bir geçerliliğinin kalmadığını öne sürmektedir. Tamda bu noktada tüm bu iddiaları net bir biçimde sorgulamak ve söz konusu iddiaların hukuki olarak ne anlama geldiğini yorumlamak oldukça önemlidir. Nitekim Lozan antlaşması sadece Ermenistan’daki Ermeniler değil Türkiye’de yaşayan Ermeniler ve diğer gayrimüslimlerin hakları ve statüleri açısından da oldukça önemli ve belirleyici bir antlaşmadır. Abstract: In this study, Turkey-Armenia relationships will be discussed within the scope of Treaty of Lausanne which is highly important for Turkish Republic and embodies relationships of Turkey with other countries. As known, because of 1915 events, Turkey- Armenia relationships have a highly problematic process nowadays. Because of both not being any diplomatic relationship between two countries and genocide allegation, Turkey and Armenia constantly come up against each other. Armenia is, still, declaring that they don’t accept Treaty of Lausanne and the valid treaty for Armenia is Treaty of Serves, whereas Turkey asserts that Treaty of Serves lost its legal validity when Treaty of Lausanne was signed. At this point, it is very important to question these claims and interpret what these claims mean in terms of law. As a matter of fact, Treaty of Lausanne is an important and a determinative treaty in terms of rights and statuses of not only Armenians living in Armenia but also Armenians and other non-Muslims living in Turkey. Giriş Bu çalışmada Ermeni sorunu ve Türkiye- Ermenistan ilişkileri açısından son derece önemli bir yere sahip olan Lozan Barış antlaşması üzerinde durularak, bu antlaşma kapsamında Türkiye - Ermenistan ilişkilerinin geçirdiği süreç ele alınacaktır. Bu çerçevede Lozan Barış Antl aşması’na gidilen süreçte başta Paris Barış Konferansı olmak üzere Sevr, Gümrü, Kars ve Moskova Antlaşmalarının önemi ve bu antlaşmalarda iki ülke arasındaki sorunların nasıl çözüme kavuşturulduğu değerlendirilmeye çalışılacaktır. Bu kapsamda öncelikle Türkiye- Ermenistan arasındaki ilişkilerin Lozan öncesi durumu hakkında genel bir değerlendirme yapılmasında yarar vardır. * Yrd. Doç. Dr., Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Ermeni Dili ve Edebiyatı Anabilim dalı, yildizdeveci@gmail.com