GRAEVINSKI MATERIJALI I KONSTRUKCIJE 59 (2016) 2 (29-45) BUILDING MATERIALS AND STRUCTURES 59 (2016) 2 (29-45) 29 PROCES HIDRATACIJE I ČVRSTOĆA PRI PRITISKU CEMENTNIH PASTA KOJE SADRŽE PRIRODNI ZEOLIT HYDRATION PROCESS AND COMPRESSIVE STRENGTH OF CEMENT PASTES CONTAINING NATURAL ZEOLITE Miroslava RADEKA Tiana MILOVIĆ Mirjana MALEŠEV Vlastimir RADONJANIN Mirjana LABAN ORIGINALNI NAUČNI RAD ORIGINAL SCIENTIFIC PAPER UDK: 666.942:549.67 doi:10.5937/grmk1602029R 1 UVOD Beton je jedan od najznačajnijih građevinskih materi- jala, koji bolje nego bilo koji drugi materijal može da prilagodi svoja svojstva unapred definisanim zahtevima, ukoliko su oni definisani kao realan skup performansi. Ali upravo zbog njegove atraktivnosti često se zanemarujea činjenice da beton ima enorman uticaj na životnu sredinu. Prvo, ogromna količina prirodnih resursa je potrebna za proizvodnju milijardi tona betona godišnje. Drugo, cement predstavlja komponentu betona koja se u svetu najviše proizvodi i koristi (1.6 milijardi tona godiš- nje) [1]. Zatim, cementna industrija ima vodeću ulogu u globalnom zagrevanju, i odgovorna je za 7% ukupne emisije CO 2 [1]. Kako bi se smanjila potrošnja električne Prof. dr Miroslava Radeka, dipl. inž. tehn. Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka - Departman za građevinarstvo i geodeziju, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: mirka@uns.ac.rs MSc. Tiana Milović, mast. inž. građ. Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka - Departman za građevinarstvo i geodeziju, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: tiana.milovic@uns.ac.rs Prof. dr Mirjana Malešev, dipl. inž. građ. Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka - Departman za građevinarstvo i geodeziju, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: miram@uns.ac.rs Prof. dr Vlastimir Radonjanin, dipl. inž. građ. Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka - Departman za građevinarstvo i geodeziju, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: radonv@uns.ac.rs Prof. dr Mirjana Laban, dipl. inž. građ. Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka - Departman za građevinarstvo i geodeziju, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: mlaban@uns.ac.rs 1 INTRODUCTION Concrete is up to now the most significant engineered building material whose properties could be tailored to satisfy almost any reasonable set of performances, more than any other building material. But this attractiveness very often entails the neglect of the fact that it has an enormous impact on the environment. First, there are huge amounts of natural resources needed to produce billions of tones of concrete each year. Then, cement as one of the concrete components is worldwide the most produced and used material (1.6 billion tons per annum) [1]. Therefore, the cement industry has a leading role in global warming, with responsibility of 7% of the total CO 2 Prof.Dr. Miroslava Radeka, B.E. Tech. University of Novi Sad, Faculty of Technical sciences-Department of Civil Engineering and Geodesy, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: mirka@uns.ac.rs MSc. Tiana Milović, MCE. University of Novi Sad, Faculty of Technical sciences-Department of Civil Engineering and Geodesy, Trg Dositeja Obradovića 6, Novi Sad, e-mail: tiana.milovic@uns.ac.rs Prof.Dr. Mirjana Malešev, BCE, University of Novi Sad, Faculty of Technical sciences-Department of Civil Engineering and Geodesy, Trg Dositeja Obradovica 6, Novi Sad, e-mail: miram@uns.ac.rs Prof.Dr. Vlastimir Radonjanin, BCE, University of Novi Sad, Faculty of Technical sciences-Department of Civil Engineering and Geodesy, Trg Dositeja Obradovica 6, Novi Sad, e-mail: radonv@uns.ac.rs Prof Dr Mirjana Laban, BCE, University of Novi Sad, Faculty of Technical sciences-Department of Civil Engineering and Geodesy, Trg Dositeja Obradovica 6, Novi Sad, e-mail: mlaban@uns.ac.rs